‘Hollandse oplossing energiewet’

Op termijn zullen de energiebedrijven toch worden gesplitst, is de stellige overtuiging van oud-minister Brinkhorst. „Het gaat alleen langzamer en met een omweg.”

De energiebedrijven worden niet gedwongen tot splitsing, maar kunnen in de praktijk haast niet anders. „Sub-optimaal”, zegt Laurens Jan Brinkhorst. „Een Hollandse oplossing.” Niettemin is zijn eindoordeel over de nieuwe Elektriciteitswet, waarmee de Eerste Kamer deze week heeft ingestemd, positief. „Het feitelijke effect van de splitsing wordt bereikt. Ik feliciteer minister Wijn met het bereikte resultaat.”

Brinkhorst (D66) was als minister van Economische Zaken verantwoordelijk voor de indiening van de splitsingswet en loodste die met een grote meerderheid door de Tweede Kamer. Hij kreeg hierover hoogoplopende ruzies met de energiesector. Dinsdag bleek dat de Eerste Kamer slechts bereid was de wet aan te nemen voorzien van een motie waarin de verplichte splitsing wordt omgezet in een voorwaardelijke splitsing.

De gevestigde energiebedrijven – Essent, Nuon, Eneco, Delta – hóéven hun kostbare netwerken niet af te splitsen van het commerciële bedrijf, maar moeten dat wel doen als ze strategische allianties willen aangaan of grensoverschrijdend willen opereren. De netwerken blijven in alle omstandigheden in publieke handen.

U was voorstander van verplichte splitsing. Nu is die verplichting facultatief geworden. Teleurgesteld?

„Dit is een suboptimale, typisch Hollandse oplossing. Er wordt geen heldere keuze gemaakt. Maar op termijn zal gebeuren wat mijn doelstelling was. Het uiteindelijke effect van de wet zal toch splitsing van de bedrijven zijn.”

Waarom denkt u dat?

„De splitsingwet is voor de energiebedrijven een knevelwet geworden. Ze kunnen geen kant op. Ze moeten hun hoogspanningsnetten afstoten en de distributiebedrijven in aparte ondernemingen onderbrengen. Het toezicht op hun bedrijfsvoering wordt vergroot. De DTe, de toezichthouder voor de energiesector, krijgt een zware rol. De bedrijven zullen meer op de huid worden gezeten. De DTe moet bepalen of de energiebedrijven het geld dat ze met hun netwerken verdienen niet gebruiken voor andere doelen. Ze moeten de kruissubsidies opsporen. Het probleem is op hun bord geschoven.”

De energiebedrijven reageerden opgetogen dat de splitsing van tafel is.

„De bedrijven zijn niet gered van de splitsing. Het gaat alleen langzamer en met een omweg.”

Wat verwacht u dat de energiebedrijven zullen gaan doen nu er duidelijkheid is over de splitsingswetgeving?

„De internationale marktontwikkeling gaat door. Schaalvergroting op het Europese vlak. Er zal een Noordwest-Europese energiemarkt ontstaan met een paar grote spelers. De Nederlandse bedrijven staan nu voor een strategische keuze. Ze kunnen kiezen om provinciaal te blijven en dan hoeven ze niets te doen. Of ze kunnen ambities hebben om internationaal te concurreren. Maar dat kan alleen als ze splitsen. Ik verwacht dat ambitieuze bedrijven zo snel mogelijk gaan splitsen.”

Bent u daarom positief over de uitkomst?

„Minister Wijn stond met de rug tegen de muur. Hij stond onder druk van de belangenbehartigers en er is een wonderlijke draai gemaakt. Maar wie het laatst lacht, lacht het best.”