Doorbraak in DNA van Neanderthal

Er is tijdens de laatste IJstijd genetische uitwisseling geweest tussen Neanderthalers en moderne mensen. Maar waarschijnlijk meer van mensen naar Neanderthalers dan andersom.

Dit is een verrassende uitkomst van de eerste analyses van een opzienbarende reconstructie van Neanderthal-DNA die vandaag wordt gepubliceerd door de vakbladen Nature en Science. In een commentaar in Nature wordt deze eerste reconstructie het belangrijkste Neanderthal-nieuws genoemd sinds de vondst van de eerste fossielen, nu 150 jaar geleden. Dankzij nieuwe DNA-sequentietechnieken hebben de betrokken onderzoekers goede hoop dat ze binnen twee jaar een eerste ruwe versie van het complete genoom van de Neanderthaler kunnen presenteren.

Veel meer mensenmannen hebben Neanderthalvrouwen bevrucht dan andersom, zo wordt nu al afgeleid uit een relatief hoge overeenkomst in puntmutaties (SNP’s) op het X-chromosoom van Neanderthalers. Als ook een substantiële genenstroom de andere kant is gegaan, zou je verder mogen verwachten dat de huidige Europese bevolking méér SNP’s gemeenschappelijk zou hebben met de Neanderthaler dan mensen uit andere werelddelen. Maar dat is niet zo.

De Homo neandertalensis ontstond ongeveer 250.000 jaar geleden en leefde tot 30.000 jaar geleden in Europa en West Azië. De moderne mens, Homo sapiens, ontstond ongeveer 200.000 jaar geleden in Afrika en verscheen ca. 40.000 jaar geleden voor het eerst in Europa. Over het uitsterven van de Neanderthalers is veel gespeculeerd, maar er is nog geen bevredigende verklaring.

In de publicaties van vandaag is minder dan een duizendste van het Neanderthal-DNA gereconstrueerd, maar dit levert wel het bewijs dat het kan. Maar nu al is duidelijk dat de genetische overeenkomst tussen Neanderthalers en mensen zéér groot is: 99,5 tot 99,9 procent – tegen 98,5 procent overeenkomst tussen mensen en chimpansee.