Bush op wiebelend vlot

Op de belangrijke fotobeurs Paris Photo zijn politieke onderwerpen schaars. Joel-Peter Witkin is met zijn satirische Bush-foto een uitzondering.

Dit jaar is er op de beurs speciale aandacht voor Scandinavië.

„Hij is de ergste president die Amerika ooit heeft gehad!”, zegt Joel-Peter Witkin stellig. De Amerikaanse fotograaf, klein van stuk met een grote zwarte vlinderbril, wijst naar zijn werk dat bij galerie Baudoin Lebon aan de muur hangt. Het is een grote zwart-witfoto, getiteld Het vlot van George Bush waar een stel schipbreukelingen, bijeengekropen op een vlot, uitkijken naar een schip. Witkin, een fotograaf die bekend staat om zijn weelderige en complexe foto’s die vaak verwijzen naar beroemde of religieuze voorstellingen, liet zich inspireren door het schilderij Het vlot van de Medusa uit 1818 van de Franse schilder Théodore Géricault. „Hier, die peinzende man met die paar brandende lampjes op zijn hoofd – meer gedachten heeft hij niet – is George Bush. Lijkt hij niet sprekend?” Witkin huurde via een internetsite een professionele Bush look-alike. „Die vent is in het dagelijks leven hoofd elektriciteit van het Aquarium in Santa Monica”, vertelt hij grinnikend.

Witkin, die nog net even voor de democraten kon stemmen voordat hij het vliegtuig naar Parijs nam, heeft geen goed woord over voor de regering Bush. Met zijn foto, die te bezichtigen is in een onopvallend hoekje tussen de 87 andere galeriehouders die vanaf vandaag hun foto’s op de tiende editie van Paris Photo tentoonstellen en verkopen, bekritiseert hij met een vette knipoog het buitenlandse beleid van de Amerikaanse president. Witkin is een van de weinige fotografen op de grote internationale fotobeurs die met zijn foto een actuele politieke kwestie aankaart. „Ik heb Joel moeten overhalen om dit beeld te maken”, zegt zijn galeriehouder Lebon. „Hij was bang dat zo’n politiek onderwerp niet verkoopt.” Hoeveel vraagt Lebon voor deze foto? „Oh, 10.000 euro”, zegt hij met een vriendelijke glimlach.

Het zijn hier op de beurs geen ongebruikelijke prijzen. Een piepklein zwart-witportretje van de kunstenaar Marcel Duchamp met scheerschuim op zijn hoofd, gemaakt door Man Ray, kost 30.000 euro. Het hangt in de Parijse galerie 1900-2000 waar ook het pièce de résistance van deze fotobeurs te bewonderen is: In memoriam, een dromerig vrouwelijk naakt uit het begin van de negentiende eeuw van de Amerikaanse fotograaf en schilder Edward Steichen. Galeriehouder David Fleiss verwacht het te verkopen voor 750.000 euro. Zijn stand hangt vol met orginele afdrukken van grootheden als Robert Doisneau en Hans Bellmer.

Volgens Fleiss wordt er steeds meer betaald voor vintage – foto’s die zijn afgedrukt door de fotograaf zelf of iemand uit zijn tijd. Vooral Amerikanen komen naar Parijs op zoek naar verloren juweeltjes. De Nederlandse galeriehouder Willem van Zoetendaal, al negen jaar actief op de beurs, constateert dat dit jaar de aandacht van de bezoekers begint te verschuiven naar de hedendaagse fotografie. „Eindelijk komt er een einde aan de terreur van de historische markt.”

Tien jaar geleden trok de fotobeurs zo’n 20.000 bezoekers. Inmiddels is het bezoekersaantal verdubbeld en ook de huurprijzen voor de standplaatsen liegen er niet om. Van Zoetendaal betaalt 12.000 euro voor 36 vierkante meter. Er moet dus heel wat worden terugverdiend. Maar de galeriehouder heeft goede hoop. „Meer jonge particulieren uiten hun interesse in moderne fotografen. Dat is een goed teken.”

Los van de fotobeurs barst het in Parijs gedurende de ‘Mois de la Photographie’ van de tentoonstellingen. Er is fotografisch werk te bewonderen van de Duitse Candida Höfer in het Louvre en van de Franse schilder Maurice Denis in het Centre Pompidou. Het Franse agentschap VU heeft een overzichtstentoonstelling in het Maison Européenne de la Photographie.

„Het is heerlijk om in deze stad zoveel te kunnen zien”, zegt Anneè Olofsson. Zelf staat de Zweedse kunstenaar voor het eerst met haar werk op Paris Photo. De ‘special focus’ is dit jaar op werk uit Scandinavische landen. Het levert over het algemeen veel gemanipuleerde natuurfotografie op. Olofsson is de enige die persoonlijk werk toont. Haar laatste werk, The Conversation, is een serie levensgrote zelfportretten waarop ze tegen een muur naar gefluister staat te luisteren. Wie dichtbij de foto gaat staan, hoort daadwerkelijk gefluister uit de muur komen. „Ik wil graag meer doen dan alleen foto’s maken.”

Veel Scandinavische kunstenaars zijn volgens Olofsson dol op conceptueel werk. „Dat komt omdat we van die lange kunstopleidingen volgen. Daardoor maken we, net als Ingmar Bergman, maffe dingen zonder ons ervoor te schamen.”

Paris Photo 2006, 99 rue de Rivoli, Carrousel du Louvre. T/m 19/11, 11-20 uur, 17/11 11-21 uur. Inl.: www.parisphoto.fr