Balkenende over baby’s en BN’ers

Premier Balkenende presenteert vanavond RTL Boulevard. Dit zijn de eerste verkiezingen waarbij politici ruimhartig meewerken aan roddeljournalistiek.

Wouter Bos poseert met een lege kinderwagen. (Foto Edwin Smulders) Smulders, Edwin

Rita Verdonk staat deze week op de cover van Weekend. Het blad wijdt een pagina aan het ‘geheim dieet’ waarmee de nummer twee van de VVD in twee maanden 14 kilo afviel: ‘Haar eerste verkiezingsoverwinning’.

Politici en de roddelbladen, het is een vanzelfsprekende combinatie geworden. En niet alleen óver hen, maar ook mét hen. Zo gaf Mark Rutte twee weken geleden een geruchtmakend interview aan Privé. Aan ‘Nederlands grootste familieweekblad’ vertelde de vrijgezelle VVD-lijsttrekker dat hij op zoek is naar een sterke en mooie carrièrevrouw. Als voorbeelden noemde Rutte (39) onder anderen Sophie Hilbrand, Daphne Deckers en Sacha de Boer. „Ik ben er misschien meer aan toe dan een paar jaar geleden, het verlangen naar intimiteit komt steeds dichterbij”, zei Rutte, die nu al hoopt op „vijftien kleinkinderen”.

Premier Balkenende gaf deze week een ‘exclusief’ interview aan Weekend. Daarin tal van ‘onthullingen’: Maxime Verhagen, de fractieleider van het CDA, koppelde Balkenende eind jaren tachtig aan zijn echtgenote, Bianca Hoogendijk. Het was geen liefde op het eerste gezicht en het paar ging pas drie jaar na zijn huwelijk samenwonen. De premier gebruikt ‘geen zalfjes’ om jong te blijven. En hij is voorstander van verplichte chemische castratie van verkrachters.

Volgens CDA-campagneleider Jack de Vries is het niet zo gek, zo’n vraaggesprek van de minister-president met een roddelblad. „De essentie van campagnetijd is dat je aandacht krijgt van een breder mediaveld. Op die manier bereik je een groter publiek. En hoe meer mensen je interesseert voor de politiek, des te meer er naar de stembus gaan. En zoals u hebt gezien, heeft de premier in Weekend alle ruimte gekregen om over de politiek te praten.”

Toch is het pas sinds een jaar dat ‘iedereen in Den Haag’ zonder reserve ingaat op verzoeken van ‘de bladen’, zegt Marc van der Linden, oud-hoofdredacteur van Weekend en al twintig jaar actief in de roddeljournalistiek. „Een erkenning van onze journalistiek. Vroeger werd door zure collega’s van de serieuze pers aangenomen dat wat wij schreven per definitie onwaar was. Terwijl wij toch menige scoop op onze naam hebben: alle vriendinnen van Willem-Alexander, de geheime dochters van prins Bernhard, noem maar op.”

Van der Linden zag hoe zijn genre gestaag salonfähig werd. „Toen ik begon was het heel moeilijk politici in de bladen te krijgen. Dat was not done, vonden ze. Alleen sommige VVD’ers wilden meewerken, en een enkeling van het CDA. Nu biedt Joost Eerdmans ons zijn huwelijk aan.”

Begin jaren negentig kwam de ommezwaai, zegt hij. VVD-voorman Frits Bolkestein liet zich interviewen door Weekend, evenals CDA’er Elco Brinkman. Ook politici van kleinere partijen boden zich aan. Ze begrepen dat persoonlijke interviews konden bijdragen aan hun populariteit. En dat is daarna zo gebleven, zegt Van der Linden. „Nu horen we er gewoon bij. Politici kunnen via ons een ander en groter publiek bereiken dan via Nova.”

Op zoek naar een koerswijziging kwam de voorzichtige toenadering door politici als geroepen voor ‘de bladen’. Hadden Story, Weekend en Privé in de jaren tachtig nog een gezamenlijke wekelijkse oplage van 1,7 miljoen, de afgelopen zeven jaar verloren ze veel lezers. De oplage van Story en Weekend liep met eenderde terug, marktleider Privé verloor zelfs 40 procent.

Voor die neergang zijn verschillende verklaringen. Roddeljournalistiek heeft nieuwe podia gekregen. Zowel Talpa, RTL als SBS maakt een ‘nieuwsrubriek’ over de sterren. Ook serieuze dag-, week- en maandbladen hebben roddelrubrieken gekregen. De algemene journalistiek, zegt Van der Linden, „is meer onze kant opgekomen, dan wij hun kant op”.

Maar ‘de bladen’ zijn zelf ook debet aan de dalende oplages. Eind jaren negentig was de concurrentie zo fel geworden, dat een slap gerucht al snel als pittig nieuws op de voorpagina werd gebracht. Het regende rechtszaken. „Rechters begonnen een jaar of vier jaar geleden naast rectificaties ook forse schadeclaims toe te wijzen”, zegt advocaat Stefan Kalff van het Amsterdamse kantoor Kalff, Katz en Koedoder. Twee jaar geleden spande Kalff namens de buurman van tv-presentatrice Caroline Tensen een proces aan tegen Story. Het blad had geschreven dat de twee een affaire hadden. Kalff: „Dat verhaal was volledig uit de duim gezogen.”

Story moest in het volgende nummer voor het eerst over de hele breedte van de voorpagina een rectificatie plaatsen. Tensen en haar buurman kregen een schadevergoeding van in totaal 35.000 euro. „Zo’n bedrag werd vroeger nooit toegekend”, zegt Kalff, die tientallen processen tegen de bladen voerde.

De roddelbladen hebben hun redactionele koers gewijzigd. Ze werden niet alleen voorzichtiger – „Er gaat niets boven de waarheid”, zegt Van der Linden – ze gingen ook op zoek naar een nieuw evenwicht. Tussen gossip, royalty en entertainment. Bovendien kwamen er rubrieken in de bladen over koken, mode en medische zaken. En verhalen over gewone mensen.

„Wat de sterren overkomt, treft gewone mensen ook”, zegt Petra Bakker Schut, die vorig jaar maart aantrad als hoofdredacteur van Story. „Wij moeten het nu van de meerwaarde hebben. Bij het bericht dat Ron Brandsteder longkanker heeft, brengen we tegenwoordig gesprekken met artsen.”

De roddeljournalistiek maakt op dit moment dezelfde ontwikkeling door als vroeger de sportjournalistiek, zegt hoofdredacteur Evert Santegoeds van Privé. „Daar zaten vroeger de sufferds. Nu heb je heb je er hooggekwalificeerde mensen voor nodig.”

Dat dachten ze bij RTL Boulevard kennelijk ook. Het programma, dat dagelijks meer dan een miljoen kijkers trekt, nodigde Jan Peter Balkenende uit om voor één keer hoofdredacteur en presentator te zijn.

Vanavond zal de premier zich buigen over de drie B’s die de basis vormen van de roddeljournalistiek: baby’s, bruiloften en begrafenissen. CDA-campagneleider Jack de Vries: „Het leek ons een leuke mogelijkheid een keer een stempel te drukken op zo’n programma.” Gossipjournalist Marc van der Linden: „Balkenende zou wel gek zijn om niet op die uitnodiging in te gaan.”

RTL Boulevard is te zien op RTL4, 18.35-19.30 uur.