Oei oei oei! Wat zal ma zich schuldig voelen!

Kampementen, noemde Ruud Lubbers ze begin jaren negentig. Inrichtingen waar crimineel rapalje „rust, regelmaat en discipline” moest worden bijgebracht.

Ex-werkgeversvoorman Hans de Boer haalde ze in januari weer van stal: prima plek voor werkschuw tuig. En ja hoor: nu duiken boot camps in verkiezingsprogramma’s op. Maar wat gebeurt er in die heropvoedingskampen?

RTL5 is er tuk op. In de docusoap Van etter tot engel goes Kenia worden Nederlandse pubers gedrild in de wildernis, ver weg van vrienden, bling bling en drugs. Daar doorlopen ze, vertelt hoofdbegeleider Keith Bakker, „drie opbouwfases”. En pats! Daar zitten we bij een „hier-en-nu-sessie” in de lege vlakte van Kenia.

Een priemende vinger: „Laurens, wie ben je?” Jij bent een kameleon, zegt Keith. „Wij gaan jou hier afbreken.” Laurens vader, kort daarvoor wanhopig voor zijn luxe kookeiland: „Help ons! Alleen als hij bier op heeft, kan je met hem praten.”

De zeven pupillen, veertien tot zestien jaar oud, zijn „ernstig ontspoord”. Drama queen Dormeshia steelt. Gameverslaafde Alexander is kampioen in de afzondering. En Demi, de jongste en driftigste, liegt dag en nacht. Bovendien komt ze om in zelfmedelijden. Oog in oog met het droogvoer: „Oei, oei, oei wat gaat mijn moeder zich schuldig voelen als ze ziet wat ze me hier aandoet.”

Verwende lellebel dachten wij. Wie niet horen wil, moet voelen. En we knikten ‘ja’ toen de drilinstructeur zei: „Als kinderen gaan huilen, blijf ik de boeman.”

Maar even later slaan de twijfels toe. Drie maal tien minuten opdrukken bij 40 graden Celsius. En daarna een hike van 15 kilometer de bergen in.

Donny is de eerste die breekt. „Lieve mama”, schrijft hij in tranen: „Ik zweer dat ik je geen verdriet meer zal doen. Kus en snik.” Voldaan concludeert de voice over: „Dit straatschoffie is niet meer.”

Aha. Heropvoeden bij RTL5 is eenzame gedragsmanipulatie. Isoleren, afbreken, afzeiken en drillen. En dan denken dat je er bent. Wat een onzin.

Alleen: die onzin kan wel leiden tot waanzin.

Zeker als de kampementen worden uitbesteed aan op winst beluste vrije jongens. Dat bewees Canvas, met de documentaire Tranquility Bay, over wantoestanden in Amerikaanse boot camps. Ongeveer 1.000 kampen telt Amerika. Ouders brengen hun kinderen er zelf heen. Tegen forse betaling, dat wel: 30.000 dollar per jaar. „Want een kind is net zo veel waard als een auto.”

WWASP-oprichter Robert Browning Lichfield schoeide zijn keten op de patriarchale autoritaire opvoedingsprincipes van de mormonen. Hij werkt met lijfstraffen, indoctrinatie, pepperspray en andere treitertechnieken. Dat leidde tot verminkte genitaliën, (zelf)moord en verkrachting, vertellen oud-pupillen aangedaan. En niemand kan snel weg, herinnert een oud-directrice. Want Lichfield wil geld verdienen!

Onze gedachten gleden terug naar Kenia. Is die Keith Bakker ook zo’n gehaaide marktkramer? Hij heeft „een verleden met drugs- en alcoholmisbruik”, staat in het persbericht, en richtte in 2004 de particuliere afkickkliniek Smith & Jones Addiction Consultants op. Zou Laurens’ vader dat weten?

Überhaupt: wat nam hij eigenlijk voor een laf besluit? Als Supernanny het niet meer kan en Schatjes een brug te ver is, sturen ouders hun lastpakken naar Kenia voor quick fix. Terwijl die monstertjes wel het product zijn van, juist ja, hún opvoeding.

In verkiezingstijd verklaren politici graag de oorlog aan de jeugd. Maar eigenlijk moeten ze bij de ouders beginnen.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen