‘De tijd is rijp voor een instituut als Kosmopolis’

Volgende week gaat Kosmopolis, een nieuwe multiculturele stichting, van start. Een programma is er nog niet, een voorzitter wel: ex-staatssecretaris Medy van der Laan.

Wekt de benoeming de schijn vriendjespolitiek? „Dat interesseert me niets”, zegt minister Maria van der Hoeven (OCW, CDA) desgevraagd. „Dat hadden ze wellicht ook gezegd als ik iemand anders had gevraagd.” Maar opmerkelijk is de benoeming van oud-staatssecretaris Medy van der Laan (D66) tot voorzitter van de nieuwe multiculturele stichting Kosmopolis wel. Als staatssecretaris voor cultuur stond zij immers aan de wieg van Kosmopolis. Eind juni stapte ze, samen met de andere D66-bewinds lieden, op naar aanleiding van de affaire-Hirsi Ali. Nu, ruim vier maanden later, gaat ze leidinggeven aan de stichting die ze zelf in het leven heeft geroepen. Van der Hoeven vindt het een voordeel dat Medy van der Laan goed is ingevoerd.

In Kosmopolis moet verschillende bevolkingsgroepen in contact brengen. „Kunst en cultuur is een middel dat daarbij kan helpen”, meent Van der Hoeven. Dat is niet voor het eerst. Eindeloos is de reeks initiatieven om allochtonen met een diverse achtergrond via kunst bij elkaar te brengen.

Maar, meent Van der Hoeven, „ik heb het gevoel dat de tijd rijp is. Niet eerder voerden we zo’n discussie over relaties. De aanslagen in Amerika, de moord op Van Gogh, brandende moskeeën, kerken en scholen hebben onze ideeën van een tolerante samenleving een spiegel voorgehouden.”

Kosmopolis moet jonge, allochtone kunstenaars aantrekken die vervolgens een jong, allochtoon publiek moeten trekken. Nadrukkelijk stelt Van der Hoeven dat de stichting zich niet alleen op de Marokkaanse en Turkse bevolkingsgroepen en het Midden-Oosten richt. Dat had het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat via de portefeuille interculturele samenwerking ook bij het project is betrokken, in eerste instantie gewild. Maar volgens de minister van OCW zijn er al genoeg „doelgroep-projecten”.

Inmiddels is de ruzie met het ministerie van Buitenlandse Zaken bijgelegd. Kosmopolis is er voor alle bevolkingsgroepen, maar het zal extra aandacht schenken aan „actuele ontwikkelingen”, zeggen ze op Buitenlandse Zaken -en in die ontwikkelingen draait het om Marokkanen en Turken. Beide ministeries geven tot en met 2008 ieder 2,5 miljoen euro, de vier grote steden leggen daar nog een bedrag bovenop.

Kosmopolis, dat eerst Huis voor de Culturele Dialoog heette, krijgt geen eigen onderkomen. Debatten, vertonen en voorstellingen moeten in bestaande culturele instellingen in de vier steden plaatsvinden. Van der Hoeven: „Ik investeer niet in stenen. Ik wil het hebben over de programma’s.”

Alleen: die programmering is nog niet rond. Er zijn wel ideeën, maar die zijn vooralsnog vaag. Debatten, films, literatuur, poëzie en muziek moeten mensen van verschillende afkomst bij elkaar brengen, heet het. Een initiatief van een Spaans kunstenaarscollectief dat samen met illegale tieners een game ontwikkelde waarin de belevingswereld van die tieners centraal staat, kan als voorbeeld dienen. „De Nederlandse versie kan dan over de harde kern in Amsterdam Oost gaan”, aldus creatief directeur Rachida Azough.

Van der Hoeven benadrukt het opnieuw: „Met het oude denken over een tolerante samenleving kom je er niet.” En ze gelooft in het nieuwe initiatief. „Mensen willen wel degelijk investeren in samenwerking. En dat is heel anders dan een paar jaar geleden.”