Wad herstelt slecht van kokkelvisserij

Mechanische schelpdiervisserij in de Waddenzee is sinds 2005 verboden, maar herstel van het ecosysteem blijft nog uit. Door verzanding blijven kokkels weg en kunnen kanoeten onvoldoende voedsel vinden.

Het wadoppervlak dat voor kanoeten geschikt is als foerageergebied is tussen 1988 en 2002 geslonken van 34 naar 23 procent. Dat staat in een vandaag gepubliceerd onderzoek onder leiding van Jan van Gils en Theunis Piersma. Dat is volgens de onderzoekers een gevolg van de visserij, want onbeviste gebieden bleven intact. De resultaten staan in het decembernummer van het tijdschrift Public Library of Sciences Biology.

Mechanische kokkelvisserij, waarbij schepen grote messen door de bodem trekken en schelpdieren opzuigen, leidt tot een vergroving van het sediment, waaruit het slib verdwenen is. Zandige bodems zijn niet geschikt voor schelpdieren; ze vinden er minder voedsel. Het aantal schelpdieren en hun kwaliteit neemt af op deze gronden. Het aantal overwinterende kanoeten die afhankelijk zijn van deze schelpdieren daalde in met een kwart.

Kokkelvisserij met schepen is vanwege de milieuschade voor het Waddengebied sinds 2005 verboden. Daardoor lijken de onderzoeksresultaten slechts een retropespectief. Maar volgens Jan van Gils is het effect van het visserijverbod nog niet te zien, niet aan de aantallen kokkels en niet aan de aantallen kanoeten. „Jaarlijks wordt dat gemonitord, maar er is nog geen verandering ten goede te zien. Dat is ook wel te verwachten, want we denken dat er in het ecosysteem een zogeheten alternatieve stabiele staat is opgetreden, waarbij het heel moeilijk is om weer naar het oorspronkelijke ecosysteem terug te keren. Schelpdieren zelf brengen als filterdieren weer meer slib in het sediment, maar ja, het zijn er nu heel weinig.” Schattingen van hoe lang het herstel zal duren lopen volgen Van Gils uiteen van „tien jaar tot tientallen jaren.”

Van Gils: „Handkokkelen is nog wel toegestaan, en daarbij woel je de bodem ook om, en dat leidt ook tot schade. Bovendien is er ook nog steeds mechanisch pierensteken in de Waddenzee, waarbij de bodem nog dieper wordt omgewoeld dan bij mechanische kokkelvisserij. Met deze publicatie moet je overwegen ook al deze activiteiten te stoppen. De Wadden hebben niet voor niets een internationale beschermde status.”