CDA is met de zorg ‘radicaal en risicovol’

Wat willen de partijen met de zorg? De SP trekt er het meeste geld voor uit, de VVD het minste. Het CDA is wat de zorg betreft echter het meest liberaal.

Vooral deze partij gelooft in marktwerking in de zorg.

Verkiezingsprogramma’s? Wie wil weten wat de partijen van plan zijn met de gezondheidszorg, heeft meer aan de doorrekeningen van de programma’s door het Centraal Planbureau (CPB). Die laten beter zien wat de politici voor de burgers in petto hebben.

Bij de VVD gaan mensen bijvoorbeeld 10 euro per dag aan „hotelkosten” betalen als ze in het ziekenhuis belanden. De liberalen willen in een volgend kabinet ook nog eens 750 miljoen euro bezuinigen op verpleeg- en verzorgingshuizen, de thuiszorg en gehandicaptenzorg. Niet dat de VVD dat in haar dunne verkiezingsprogramma schrijft, maar het blijkt wel uit het CPB-rapport Keuzes in kaart 2008-2011.

Alleen daaruit valt ook op te maken de ChristenUnie wil dat patiënten 25 euro betalen als zij naar de eerste hulp gaan zonder een verwijsbriefje van de huisarts.

Wie de plannen van politieke partijen met de gezondheidszorg vergelijkt en daar de CPB-studie naast legt, ziet als meest opmerkelijke verschil dat het CDA liberaler is dan de VVD. De christen-democraten hebben „veelbelovende” maar ook „radicale” plannen met de marktwerking, schrijft het CPB, en nemen daarmee ook „risico’s”, zoals kwaliteitsverlies en faillissementen van ziekenhuizen en verpleeghuizen. Alle andere partijen, inclusief de VVD, willen de marktwerking in de zorg slechts beperkt stimuleren.

De VVD investeert het minst in de zorg. De liberalen verdedigen dat met het argument dat zij de premies van burgers het beste bewaken. Want de kosten in de zorg stijgen de komende vier jaar volgens het CPB toch al met 8 miljard euro (tot 53,7 miljard aan uitgaven in 2011) vanwege de vergrijzing en de nieuwe behandeltechnieken. Bezuinigen betekent daarom eigenlijk minder extra geld uitgeven.

Het opvallend grote vertrouwen van het CDA in meer markt, met zijn efficiency en concurrentie, kan de schatkist en premiebetaler volgens die partij op korte termijn maar liefst 4 miljard euro opleveren. Het CDA beperkt de zorguitgaven weliswaar, maar investeert een deel van de opbrengst van het doelmatiger werken – anders dan de VVD – wel in méér zorgverlening.

Het CPB acht 4 miljard euro besparingen van het CDA niet realistisch, hooguit een half miljard is de komende kabinetsperiode haalbaar. Een kritiekpunt ter waarde van maar liefst 3,5 miljard euro, maar de partij heeft na het bekend worden van de CPB-berekeningen aan haar verkiezingsprogramma niets gewijzigd. Hebben, zo vraagt het Kamerlid Siem Buijs (CDA) zich af, „topmannen uit het bedrijfsleven zoals Scheepbouwer van KPN” de afgelopen maanden niet laten zien dat de zorg „nog veel efficiënter” kan? Volgens hem is het CPB te voorzichtig. „Ook de zorgverzekeraars zeggen dat er op de zorg nog 30 procent valt te besparen.” CDA-leden (zoals senator Hannie van Leeuwen en oud-minister Bert de Vries) die al langer bezwaar hebben tegen de te grote nadruk op marktwerking in de zorg, hebben de partijleiding niet op andere gedachten gebracht.

Eigenlijk wil alleen de SP alle pogingen tot marktwerking staken. Die partij wil juist meer overheidsbemoeienis. Met 1 miljard euro (bovenop de geraamde 8 miljard) trekt de SP het meest uit voor de zorg. De SP laat vooral werkgevers en mensen met hogere inkomens deze kosten dragen. Alle andere partijen bouwen verder op de uitgangspunten van het nieuwe zorgstelsel van minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD).

De PvdA is volgens het CPB wel realistisch. Als het aan die partij ligt veranderen de zorguitgaven per saldo niet. De partij wil meer personeel in verpleeghuizen en de thuiszorg, maar bezuinigt evenveel door gematigde concurrentie toe te staan en bijvoorbeeld het uurtarief van medisch specialisten te verlagen. Net als GroenLinks wil de PvdA de vaste premie beperken tot 400 euro per jaar en de rest inkomensafhankelijk maken.

Wie vooral kiest met zijn portemonnee in gedachten, zal geïnteresseerd zijn in de toekomst van het basispakket en de no-claim. De PvdA, SP en GroenLinks schrijven dat zij de basisverzekering uit willen breiden met in elk geval de tandartscontrole en de pil. De VVD en de SGP zijn voor een kleinere basisverzekering. De liberalen willen de psycholoog niet langer vergoeden, de SGP haalt de niet-medisch noodzakelijke abortus uit het pakket.

Met uitzondering van de VVD, bepleiten alle partijen afschaffing van de no-claim. Het no-claimbedrag van 255 euro krijgen verzekerden alleen terug bij een bescheiden beroep op de zorg. Dit pakt volgens bijna alle partijen nadelig uit voor chronisch zieken en ouderen. Alleen de ChristenUnie en de SGP laten hun kiezers weten dat zij een andere rem willen zetten op doktersbezoeken. Zij stellen verplicht eigen risico van 150 euro per jaar voor. Andere partijen schrijven er niets over. Dat wil niet zeggen dat de kiezer bij hen voordeliger uit is. Het CDA zegt bijvoorbeeld desgevraagd dat het daarover nog moet beslissen. Dat zal tijdens de formatie of nog later worden besloten, als de kiezer zijn keuze al heeft gemaakt.