Angst voor burgeroorlog Kinshasa groeit

De verkiezingswinst van Kabila valt veel inwoners in de Congolese hoofdstad zwaar.

„VN dringt ons Kabila op.”

Na een tweede ronde van hevige gevechten in korte tijd in het centrum van Kinshasa groeit de vrees voor een burgeroorlog in de Congolese hoofdstad.

Met mortiergranaten en ander zwaar geschut beschoten troepen van de twee presidentskandidaten Joseph Kabila en Jean-Pierre Bemba elkaar dit weekeinde op de centrale boulevard. De gevechten begonnen nadat ongewapende aanhangers van Bemba barricades oprichtten vlak bij de residentie van hun leider. Toen de politie ingreep bleken zich achter de betogers gewapende militieleden van Bemba op te houden. Troepen van Kabila’s presidentiële garde waren onmiddellijk ter plaatse. De soldaten van Bemba trokken zich terug op een begraafplaats en begonnen te vuren op Kabila’s troepen en de politie. Pas toen het geweervuur het gehele centrum overspoelde kwamen MONUC-soldaten van de Verenigde Naties in actie. Zij omsingelden de woning van Bemba en stelden zich op achter de zandzakken om hem te beschermen. Vier mensen kwamen om het leven.

Militairen van de VN en van een speciale Europese troepenmacht Eufor handhaven vooralsnog de orde in de hoofdstad. Bill Swing, hoofd van de VN-operatie MONUC in Congo, voerde druk overleg om een nieuwe geweldsexplosie te voorkomen. De kans op een vergelijk tussen de twee kemphanen Bemba en Kabila is echter in de ogen van veel inwoners van de hoofdstad vervlogen. „Ze hebben vaak onderhandeld en beloofd de uitslag te accepteren”, zei een handelaar, „en toch beginnen ze op een drukke zaterdag in het hart van de stad op elkaar te schieten. Beide zijden maken zich op voor een gevecht.”

De uitslag van de eind vorige maand gehouden tweede ronde is goeddeels bekend. Een zege van de zittende president Kabila lijkt vrijwel zeker. Het verlies van Bemba valt de meerderheid van de acht miljoen inwoners van Kinshasa zwaar. Bij de eerste ronde kreeg Kabila bijna 14 procent in de hoofdstad, dit keer het dubbele, maar nog steeds is de overgrote meerderheid tegen hem.

„De internationale gemeenschap heeft ons Kabila opgedrongen, want de EU en de VS denken onder hem beter te kunnen profiteren van Congo’s bodemschatten”, vertelde een winkelier. Hij drukt daarmee een algemeen gevoel uit: dat de VN en ‘de buitenlanders’ Kabila steunen. Het antibuitenlanders-sentiment in Kinshasa is groot; een blanke in een menigte werkt als een rode lap op een stier en menig buitenlandse journalist heeft al moeten rennen voor zijn leven. Bankier Michel Losembe: „Ik heb contacten in beide kampen en weet wat ze van plan zijn, daarom heb ik mijn familie het land uitgestuurd.”

Dokter Kabamba Mbwebwe werkt in de armste wijken van Kinshasa en spreekt over inwoners die woedend zijn over „de manipulatie van de verkiezingen”. „Dit zijn de verkiezingen van de internationale gemeenschap”, zegt hij. De overgangsperiode duurde vier jaar. „Steeds als we in die periode corruptie of andere tekortkomingen van het democratiseringsproces wilden aankaarten, kregen we te horen: ‘wacht tot na de verkiezingen’. Die zijn nu bijna voorbij en we zitten nog steeds met incompetente politici die het spel niet volgens democratische regels willen spelen. De politieke crisis van Congo is nog even onopgelost als vier jaar geleden.”

Videoreportages en verhalen uit Congo van The Guardian:www.guardian.co.uk/congo of 75548 naar 7585