Als de Griekse televisie uitgaat, begint het leven

Dag in dag uit waren de Grieken de afgelopen zomer bezig met Alex, een elfjarige jongetje uit Georgië dat was opgegroeid in het stadje Vèria, Midden-Griekenland.

Zijn verdwijning in februari trok aanvankelijk niet veel aandacht, totdat er verklaringen loskwamen van vijf leeftijdgenoten over een treiterpartij waarbij hij op zijn hoofd was gevallen en niet meer was bijgekomen. In paniek zouden ze hem in een verlaten huis hebben gedeponeerd en later in de rivier hebben gegooid. Het lijk is nog steeds niet gevonden en de moeder blijft hopen op een wonder. Tegen de vijf jongens, die nog vrij rondlopen, is een rechtszaak geopend.

Alex was een jongetje met allerlei talenten – hij schilderde en speelde piano en blonk ook uit in basketbal. Dit alles kan jaloezie hebben opgewekt jegens de ‘vreemdeling’ die met zijn Georgische moeder en Griekse stiefvader in Vèria leefde. De ‘vijf ’, onder wie een Albanees en een Roemeen, vormden een soort bende; ze gingen al lang niet meer naar school.

Dat het schoolbestuur van dit laatste al die tijd geen werk heeft gemaakt, was één van de misstanden die aan het licht kwamen in de enorme publiciteit die de zaak maandenlang trok.

Intussen heeft Alex in de media plaatsgemaakt voor een 16-jarig Bulgaars schoolmeisje, dat in de kustplaatsje Amárynthos op het eiland Évia (Euboia) op het toilet van haar lyceum zegt te zijn verkracht door vier leeftijdgenoten, terwijl drie meisjes toekeken en het voorval met een mobieltje fotografeerden (de foto’s zouden later zijn uitgewist).

Het meisje heeft meteen een aanklacht ingediend. Het gebeurde terwijl de school, zoals honderden in heel Griekenland, door de leerlingen was bezet in het kader van een massale protestcampagne waaraan ook onderwijzers en leraren deelnamen.

Ditmaal stak er een waar geloei op in de media die, waarschijnlijk niet ten onrechte, een dosis racisme registreerden bij de bevolking van het plaatsje, waar twintig procent immigrant is. Men koos partij voor de Griekse jongens die zich door de Bulgaarse hadden laten „meeslepen”. „Als ze had geschreeuwd, had de kantinejuffrouw haar wel gehoord.”

Een parallel met Alex was dat de Bulgaarse in haar prestaties uitstak boven haar medeleerlingen. Om wat bij te verdienen werkte ze ’s avonds in een taverne waarvan de eigenaar alleen maar goede woorden over haar had.

Om aan het onvriendelijk klimaat te ontkomen week het meisje met haar moeder, die net als zij vloeiend Grieks spreekt, uit naar Athene. „Weggepest”, volgens media. Die werden helemaal des duivels toen het college van leraren besloot de vier ‘daders’ én het meisje vijf dagen van school te sturen wegens „onzedelijk gedrag”.

Tegen deze gelijkschakeling protesteerde ook de minister van Onderwijs, terwijl de president van de republiek een afgevaardigde stuurde om moeder en dochter moed in te spreken. Aartsbisschop Christódoulos ontving de Bulgaarse en beloofde zijn best te zullen doen om een nieuwe school te vinden. Hij had ook een ontmoeting met de vier ‘daders’.

De affaire heeft enorm veel losgewoeld over toestanden op Griekse middelbare scholen, waar de laatste jaren een soort verloedering zou zijn ingetreden. Schokkend waren de berichten dat niet alleen in Amárynthos, maar allerwegen toiletten werden gebruikt voor seksuele bedrijvigheid.

Natuurlijk kwamen er ook betuigingen dat het allemaal niet zo’n vaart liep en dat veel scholen voortreffelijk functioneerden. De commentator van het ochtendblad To Vima schreef: „Amárynthos is geen prototype maar ook geen uitzondering.”

Het plaatsje blijft overspoeld met reporters die steeds meer bijzonderheden aan het licht brengen. Zo bleek één van de daders de zoon van de godsdienstleraar aan dezelfde school. Een ander was de zoon van een plaatselijke politiefunctionaris.

Inmiddels komen er ook protesten tegen de verpletterende wijze waarop de onderling concurrerende tv-stations zich in de affaire hebben vastgebeten. Het dagblad Eleftherotyía, dat al langer strijdt tegen de ‘televisionering’ van het Griekse leven, kwam met een blanco voorpagina met rechtsonder alleen de tekst: ‘Als de tv uitgaat, begint het leven.’