‘Je studeert niet even voor de lol Mahler in’

Mezzosopraan Magdalena Kozena werd beroemd als barokzangeres, maar zingt nu ook Mahler. Vanavond geeft ze een romantisch liedrecital in Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht.

Daar zitten ze, in de ontbijtzaal van het Rotterdamse Westin Hotel, met zijn drieën aan een tafeltje. Mezzosopraan Magdalena Kozena, dirigent Simon Rattle en in de kinderstoel hun anderhalfjaar oude zoon Jonas. De affaire tussen Rattle en de achttien jaar jongere Kozena was in 2003 een smulonderwerp voor de Britse roddelpers. Maar inmiddels zijn beider echtscheidingen oud nieuws, is Kozena gewoon mevrouw Rattle en treden ze af en toe samen op, zoals onlangs in de Rotterdamse Doelen.

Voor de zekerheid heeft de impresario tevoren nog wel gevraagd of het alsjeblieft geen ‘Family Orientated’-interview mag worden. Maar Kozena’ gezinsleven is feitelijk een stuk gewoner dan haar stem, en haar carrière een stuk interessanter dan haar privéleven – al is onomstotelijk waar dat haar verbintenis met Rattle haar naamsbekendheid alleen maar goed heeft gedaan.

Kozena begon haar loopbaan in de barokmuziek en maakte in 2002 bij De Nederlandse Opera furore met haar rol in Händels Giulio Cesare onder leiding van Marc Minkowski, een dirigent met wie zij ook op verschillende opnames samenwerkte. „Barok is veilig voor een jonge stem en leuk om te doen”, legt ze uit. „Er hangt een ongedwongenheid omheen die bij romantische muziek ondenkbaar is. Je studeert niet ‘zomaar even voor de lol’ Mahlers Rückert-Lieder in. Daar komt bij dat barokmuziek je leert om bij de tekst te beginnen. De intensiteit van die omgang met de tekst pas ik nu in elk repertoire toe. Alleen al in een taal als het Duits kun je werelden van verschil in expressie oproepen door één slotmedeklinker net anders uit te spreken. Voor mij is dat geen pietluttigheden, maar de essentie van goed musiceren”

Ze geeft toe dat ze voor het instuderen van Mahler verschillende oude opnames heeft beluisterd. „Zangers die zeggen dat ze dat nooit doen, liegen”, lacht ze. „Die willen origineel worden gevonden. Ik vond het juist erg waardevol goed naar bij voorbeeld Kathleen Ferrier te luisteren. Zoals zij zingt er niemand meer, zulke stemmen bestaan ook niet meer – al weet ik niet waarom. Ook de aanpak, meer op de klank dan op de betekenis van de woorden, is ouderwets. Je moet nu veel meer sophisticated zingen. ”

Inmiddels zingt Kozena hoegenaamd alles. „Dat hangt samen met mijn persoonlijkheid”, licht ze toe. „Ik verveel me snel en dus vind ik het prettig veel verschillende stijlen, tijden en genres naast elkaar te beoefenen.” De praktijk bevestigt dat. In De Doelen zong Kozena de Rückert-Lieder met het Rotterdams Philharmonisch orkest, vanavond brengt ze in Muziekcentrum Vredenburg een romantisch recital dat nauwelijks gevarieerder had kunnen zijn.

Op het programma staan liederen van Mendelssohn, Dvorák, Schumann en Fauré. „Ja, Mendelssohn!”, reageert ze. „Op een of andere manier weet bijna niemand hoe goed die liederen zijn. Zelfs Simon zei, toen hij ze hoorde: ‘My God, waarom kende ik dit niet?’ ”

De keuze voor Schumanns zeer 19de-eeuwse Frauenliebe und -leben, over verliefd worden, trouwen en een kind krijgen, lijkt – in het licht van diezelfde Rattle – saillant. „Pfft, je kunt je toch niet voorstellen dat je als vrouw je man zo naar de ogen kijkt als de ik-figuur in die cyclus?”, pareert ze. „Ik stel me haar voor als een heel jong meisje. Zij kijkt haar verloofde naar de ogen zoals tienermeisjes nu popsterren adoreren. Als je een tekst als Er, der Herrlichste von allen zó beschouwt, klopt hij wel. Het moeizaamste vond ik het verloop de liefdesgeschiedenis. Ze trouwen, er komt een kindje, en dan, boem, gaat de man dood. Eh, pardon, laten we daar niet de belangrijkste hoofdstukken weg? Voor mij begon het leven pas toen ik een kind kreeg.”

Een liedprogramma als dit had Kozena niet veel eerder kunnen en willen zingen, zegt ze. ,,Er is rijping voor nodig. Vocaal, maar vooral ook emotioneel.” Met een grimas: „Levenservaring, eigenlijk. Ouder worden. Moeder worden, misschien ook. Al die ervaringen helpen om een interpretatie rijker te laten zijn.”

De laatste solo-cd die Kozena opnam – een fraaie compilatie Mozart-aria’s samen met Sir Simon buiten beschouwing gelaten – heette Lamento en was gewijd aan relatief weinig bekende werken van de familie Bach. De cd werd een bestseller, in deze krant geprezen als een van de mooiste cd’s van 2005. „Ik heb mazzel”, zegt Kozena. „Natuurlijk moet ik af en toe de geijkte cd met opera-aria’s maken; dat verkoopt gewoon goed. De eerstvolgende is gewijd aan Händel en verschijnt binnenkort. Maar ik heb wel degelijk ook de vrijheid om daarnaast eigen keuzes te maken. Volgend jaar neem ik een cd op met Tsjechische liederen – van de 17de-eeuwse luitliederen Adam Michna tot eigentijds werk van Peter Eben.”

Of Kozena terugkeert bij De Nederlandse Opera is onzeker. „Er zijn vooralsnog geen plannen voor”, zegt ze. ,,Maar dat ligt niet aan mij. Ik zou erg graag weer opera in Amsterdam zingen.”

Recital Magdalena Kozena, vanavond, 20.15 uur, MC Vredenburg, Utrecht. Res. (030) 2314544. Er zijn nog kaarten beschikbaar.