Democraten willen nu snel soldaten uit Irak halen

Door ‘verandering’ van het Irak-beleid te beloven, wonnen de Democraten dinsdag de verkiezingen. Dit weekeinde vertelden ze wat dat inhoudt: een snelle troepenvermindering.

De Democraten hebben gisteren voor het eerst concrete suggesties gedaan voor de terugtrekking van troepen uit Irak. Binnen vier tot zes maanden moeten de VS beginnen met een geleidelijke vermindering van troepen, zei Carl Levin, die na de zege van de Democraten bij de Congresverkiezingen voorzitter van de defensiecommissie van de Senaat wordt.

Andere prominente Democraten in de Senaat, de nieuwe meerderheidsleider Harry Reid en voorzitter Joseph Biden van de commissie Buitenlandse Zaken, spraken zich in soortgelijke termen uit. In de campagne riepen Democraten op tot „verandering” van het beleid in Irak, maar legden ze zich niet vast op concrete plannen.

Bij de verkiezingen behaalden de Democraten vorige week voor het eerst in twaalf jaar een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. De uitslag wordt gezien als een afstraffing van president George W. Bush voor de oorlog in Irak.

Ook de nieuwe voorzitter (‘Speaker’) van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, gaf gisteren het signaal af dat het haar menens is met een spoedige troepenreductie. Zij sprak steun uit aan John Murtha om meerderheidsleider van de Democraten in het Huis te worden.

Defensiespecialist Murtha brak eind vorig jaar het politieke debat in de VS open door, als havik, op korte termijn terugtrekking van alle militairen te pleiten. Als meerderheidsleider zou hij een van de gezichtsbepalende Democraten worden. Zijn kansen werden tot nu toe laag geschat omdat zijn tegenstander, Stena Hoyer, al jaren de nummer twee-positie achter Pelosi inneemt in het Huis.

Het Witte Huis bevestigde gisteren dat het openstaat voor „een nieuwe aanpak” in Irak, aldus Josh Bolten, de stafchef van president Bush. Hij keerde zich tegen een tijdschema voor terugtrekking.

De president en enkele medewerkers zouden vandaag spreken met de Studiegroep Irak, waarin onafhankelijke personen uit beide partijen zoeken naar manieren om uit de patstelling te komen. Enkele Democraten en de Britse premier Tony Blair praten dinsdag met de Studiegroep, voorgezeten door oud-minister van Buitenlandse Zaken James Baker.

Vanuit de groep is de laatste dagen gelekt dat er overspannen verwachtingen bestaan over zijn aanbevelingen. Anonieme leden zeggen in diverse kranten dat de meeste oplossingen al zijn uitgeprobeerd. En bij andere kansrijke opties zijn de VS afhankelijk van binnenlandse milities in Irak en de buurlanden van het land.

Baker heeft zelf eerder gezegd dat een snelle terugtrekking van alle Amerikaanse troepen waarschijnlijk tot chaos leidt. Ook liet hij doorschemeren dat de democratisering van Irak niet langer zijn hoogste prioriteit heeft. Hij is voorstander van besprekingen met Iran en Syrië. Zijn rapport wordt begin december verwacht.

Volgens persberichten voerde Baker recentelijk een drie uur durend gesprek met de Iraanse ambassadeur bij de VN, Javad Zarif. Verder zou de commissie een vredesconferentie met Irak en zijn buurlanden op het oog hebben. Deskundigen zeggen dat dit past binnen het denken van Baker, die als minister van Buitenlandse Zaken begin jaren negentig de Madrid-conferentie opzette, waarin Israël en enkele gezworen vijanden werden gedwongen met elkaar in gesprek te gaan. Het was de grondslag voor de Oslo-akkoorden tussen Israël en de Palestijnen.

De belangrijkste Republikeinse kandidaat voor het presidentschap in 2008, John McCain, herhaalde gisteren dat de VS volgens hem meer troepen naar Irak moeten sturen; een zeer impopulair standpunt. De Democratische senator Joe Lieberman, een voorstander van de oorlog in Irak die in de nieuwe Senaat een wippositie inneemt, zei zich te kunnen voorstellen dat hij een vergroting van de Amerikaanse troepen steunt.

McCain raadde het Witte Huis af John Bolton via een achterdeur te behouden voor de VN. Bolton is daar de Amerikaanse ambassadeur maar zijn herbenoeming door de Senaat maakt geen serieuze kans meer sinds de Republikeinse nederlaag van vorige week. Nu circuleren varianten waarbij Bolton als ‘adjunct-ambassadeur’ wordt gehandhaafd. In dat geval zou hij hetzelfde werk blijven doen maar hoeft Bush geen goedkeuring van de Senaat te vragen.

Het Witte Huis heeft na de verkiezingen gezegd dat het wil samenwerken met de Democraten en deze manoeuvre zou dat meteen doorkruisen, zei McCain.