Bijbel blijft het uitgangspunt

De SGP is de partij met de trouwste maar wel een kleine aanhang.

Het uitgangspunt voor het handelen, ook voor overheid en politiek, is de Bijbel.

Het zal niet iedereen zijn opgevallen, maar begin november was de internetsite van de SGP voor het eerst gewoon toegankelijk op zondag. Normaal gaat www.sgp.nl op zwart, omdat de zondag „een rustdag” is, „een geschenk van God waar we dankbaar voor mogen zijn in een jachtige tijd als de onze”.

Nog een mijlpaal, in dezelfde week. SGP-lijsttrekker Bas van der Vlies zat als studiogast in de EO-talkshow Het Elfde Uur van Andries Knevel.

De Staatkundig Gereformeerde Partij, de oudste partij van Nederland, is dit jaar aan een stille revolutie bezig. Het beruchte ‘vrouwenstandpunt’ van de partij is onder zware druk van buitenaf én van binnenuit afgezwakt. Vrouwen mogen sinds kort lid worden van de SGP, al mogen ze geen publieke functies bekleden. Een beweging van progressieve leden wint aan invloed. Burgemeesters, wethouders en enkele raadsleden proberen de orthodox-christelijke partij te moderniseren.

Bij de langzame verandering van de SGP hoort een ruimhartiger mediabeleid. Partijleider Bas van der Vlies was alleen te zien of te horen als het echt niet anders kon, bijvoorbeeld als een cameraploeg hem in de Tweede Kamer opwachtte. Nu is de partijleider regelmatig op de televisie te zien, al beschouwt een groot deel van de orthodoxe achterban radio en televisie nog als „wereldse” media.

Nu kan de SGP wat gratis reclame ook wel gebruiken. Begin dit jaar verloor de partij door een uitspraak van de rechtbank bijna acht ton aan subsidie. Met succes had de Stichting Proefprocessenfonds Clara Wichmann, die opkomt voor de rechtspositie van vrouwen, beargumenteerd dat de partij internationale vrouwenverdragen schendt door vrouwen niet als volwaardig lid te behandelen.

Een – voor de SGP revolutionaire – wijziging van de statuten heeft daar nog geen verandering in gebracht.

Het was de tweede keer binnen korte tijd dat het vrouwenstandpunt tot een partijcrisis leidde. In december 2005 wilde het hoofdbestuur niet dat lokale afdelingen lijstverbindingen zouden aangaan met de ChristenUnie, als een vrouw uit die partij in de gemeenteraad kan worden gekozen. Het leidde tot veel opzeggingen.

De SGP doet deze maand voor de vijfentwintigste keer mee aan Tweede-Kamerverkiezingen. In al die jaren is de partij in aanhang nauwelijks gegroeid of gekrompen. De laatste decennia varieert het zetelaantal tussen twee en drie.

De kern van het SGP-gedachtegoed ligt in de Bijbel. Artikel 1 van de Beginselverklaring zegt dat de SGP „streeft naar een regering van ons volk geheel op de grondslag van de in de Heilige Schrift geopenbaarde ordening Gods”. Dat betekent dat de overheid en de politiek er zijn om „de prediking van het Evangelie te bevorderen”.

Hoewel het uitgangspunt van de partij strikt genomen eerder theocratisch dan democratisch is, zegt partijleider Bas van der Vlies er wel altijd bij dat de partij de ideeën van de democratie natuurlijk accepteert.

Het CDA heeft het graag over de maatschappelijk actieve burger, de VVD ziet burgers het liefst als mondige individuen, bij de SGP maakt de burger allereerst deel uit van een gezin. Het gezin met een getrouwde vader en moeder welteverstaan. De partij verzet zich tegen de liberale geest van de Verlichting, die homoseksuelen en samenwonenden dezelfde rechten heeft geboden als de traditionele gezinnen. De erkenning van het homohuwelijk en het ongehuwd samenwonen wil de SGP afschaffen.

Veel sociaal-economische ideeën die de SGP voorstaat, zijn erop gericht het gezin te steunen waarin de man kostwinner is. De partij is daarom tegen kinderopvang en een sollicitatieplicht voor vrouwen. De man is immers het hoofd van het gezin. Anders dan de ChristenUnie, de partij die de overheid vooral beschouwt als een schild voor de zwakkeren, vindt de SGP dat de overheid „het zwaard niet tevergeefs draagt”. Politiek en ambtenarij moeten, als het moet, bikkelhard zijn. Daarom is de SGP voor de doodstraf voor zware criminelen.

Nog nooit heeft de SGP geregeerd. In 2003, toen er een nieuw kabinet geformeerd moest worden, leek er heel even sprake van dat de SGP mocht meepraten. CDA en VVD zochten naar extra coalitiepartners om een meerderheid te halen. Maar de zogeheten ‘Staphorster variant’ – een kabinet met CDA, VVD, ChristenUnie en SGP – leek met name de liberalen toch geen goed idee.

Regeren is voor een partij die compromisloosheid als handelsmerk heeft, bijna per definitie onmogelijk. Maar lokale SGP-bestuurders hebben het debat in de partij op gang gebracht. Zij wijzen er graag op dat als zij lokaal coalities kunnen sluiten, de landelijke SGP dat óók kan. En niemand had het een jaar geleden voor mogelijk gehouden dat vrouwen ook lid kunnen worden van de partij.