Skiën en klimmen op de hoogste Balkanberg

Bulgarije heeft drie bergachtige nationale parken vol met beren waar je uitstekend kunt skiën, wandelen en klimmen, ervaart Rypke Zeilmaker. Hij wil naar de hoogste top

Voor het gros van de Nederlanders is Bulgarije een onduidelijk Balkanland waar je met een grote boog overheen vliegt op weg naar het Turkse strand. Maar het land mag dan de thuisbasis zijn van Oostblokmaffia (mutry in het Bulgaars), het is ook de opkomende Europese lowbudget-bestemming. Een half miljoen Britse en Duitse skiërs weten inmiddels de hellingen bij Bansko, Pamporovo en Borovets te vinden. De noordelijke Zwarte Zeekust is in zeven jaar tijd omgevormd van maagdelijk natuurstrand tot Bulgaars Benidorm.

Naast goedkoop massavermaak heeft het land drie nationale parken die ruig en ongerept liggen wachten op buitensporters en natuurliefhebbers. De Centrale Balkan met haar Botevpiek en het Rilagebergte met de hoogste Balkantop Mussala (acht meter hoger dan de Olympus) zijn zonder klimgereedschap te bedwingen. Bij een biologische achtergrond van beren, wolven en arenden kun je hier via honderden kilometers hikingtrail en mountainbikeroutes de conditie op de proef stellen.

heilige grond

Op honderd kilometer zuidelijk van Sofia ligt het 80.000 hectare grote Rila Nationaal Park met het aangrenzende wereldberoemde Rilaklooster. Het gebergte met hierin de Mussala is heilige grond, het venster op het universum. Tenminste, dat ontdekte Peter Danov in het begin van de vorige eeuw toen hij bij het zogenaamde zevenmerengebied bij Rila visioenen kreeg. Niet verwonderlijk, de naam Mussala verwees sinds de vijfhonderd jaar durende Turkse bezetting al naar Allah die er zijn wind zou laten waaien.

God had Danov in het Rilagebergte zoveel te vertellen, dat de Bulgaar spiritueel voor zichzelf begon en volgelingen kreeg. Jaarlijks in augustus beklimmen een duizendtal leden van zijn White Brotherhood-sekte daarom nog steeds de hellingen. Het broederschap aanbidt de zon, en voert een sjamanistisch-christelijke cocktail van dansrituelen uit rond de ijsmeren in het gebied.

Onderweg naar de Mussalatop vanaf skioord Borovets komen we al de eerste zonaanbidder tegen. Het blijkt geen sektariër, maar een slechts in onderbroek gehulde bruingebakken vijftiger. In draf bestormt hij de top van de Mussala, en zijn nogal opvallende demonstratie van fitheid inspireert een Britse medehiker de berg om te dopen tot ‘Bareback Mountain’.

Ecoconsultant

Twee parkrangers loodsen ons het nationale park in, op 2100 meter hoogte aan de voet van de Mussala bij een spiegelend gletsjermeer. Ecoconsultant Vlado Galabov fungeert als tolk, gehuld in een T-shirt met de opdruk ‘sarcasm, it beats killing people’. Hij blijkt een kennisreservoir van Bulgaars wel en wee. Zowel op ecologisch als politiek niveau.

„De voormalige premier Simeon Sax-Coburg Gotha, bekend als Simeon II, heeft hier zijn winterverblijf”, zegt Vlado. „Hij is nazaat van de vroegere Bulgaarse tsaar en kreeg bij terugkeer in Bulgarije grond in het nationale park dat van zijn familie zou zijn. Hij claimt nu zelfs eigenaar van de berg Mussala te zijn.”

Sinds Simeon II vorig jaar de macht moest delen met andere partijen is over die rechtmatigheid van zijn bezit discussie ontstaan. Voor de op papier goed beschermde natuur in het park is de twijfel over Simeons grondrechten positief. Samen met de vorig jaar in Sofia geliquideerde zakenman Emil Kjulev had hij namelijk het plan om de skifaciliteiten van Borovets uit te breiden tot in het nationaal park. Toen multimiljonair Kjulev sneuvelde, ging de stekker uit de plannen bij Borovets.

Witteboordmutry Kjulev was berucht in ecologisch opzicht. Eerder investeerde hij al in een skiproject in Bansko, waarvoor 2500 hectare bos werd gekapt in de Unesco erfgoedsite het Piringebergte. Het natuurreservaat moest plaatsmaken voor drie budgetskihellingen. Eufemistisch gezegd niet helemaal volgens de wet, maar een beetje zwaaien met de geldbuidel doet wonderen in Bulgarije.

Kjulevs overlijden heeft niets veranderd. Een nieuwe investeringsmaatschappij, Rilasport, wil nu alsnog midden in beschermd natuurgebied in het Rila Nationaal Park bij Panichishte een groot skioord aanleggen. Vlado windt zich er tijdens de tocht vreselijk over op. „De mutry met hun geld en vriendjes kunnen overal hun zin doordrukken”, zegt hij. „Vooral bij Bulgaarse burgemeesters, die zijn bijzonder makkelijk om te kopen.”

boven de boomgrens

Gespitst op het overvloedige wild dat volgens de parkfolder in het Nationale Park voorkomt, bevries ik even bij de galmende roep van een steenarend. Het blijkt de ringtone van Vlado’s mobieltje, ook boven de boomgrens is de ontvangst uitstekend. Na zevenhonderd meter klim en een bombardement van bergachtige ansichtkaarten, volgt de laatste springplank naar de top, chalet Icy Lake. Hier is de mogelijkheid om kruidenthee te drinken, na met smaakjes gecamoufleerde alcohol de nationale drank van Bulgarije. Het land is namelijk ook Europa’s grootste exporteur van medicinale kruiden.

De laatste etappe kent twee wegen naar boven. Een fatsoenlijk pad met klauterwerk en de kortste maar zwaardere echte klim over rotsblokken en langs de afgrond. Onze bruine bareback-beer blijkt al weer beheerst hijgend het traject af te dalen dat wij naar boven willen. We kiezen natuurlijk de avontuurlijke variant. „Net als een gems”, grijnst een van de rangers.

Mijn heroïsche klim naar boven krijgt een relativerende deuk als bovenop de top een twaalfjarig Bulgaars schooljongetje zonder een druppel zweet leunt tegen de hoogtemarkering van 2925 meter. Toch volgt een licht euforisch gevoel als mijn longen zich het normale ademritme herinneren. Zonder eerdere klimneigingen kan ik mij voorstellen wat de kick bij profs is van de top halen, zeker in gebergte dat qua wildheid op een oude versie van de Pyreneeën lijkt.

Na de top doorkruisen we het Nationaal Park via de zuidhelling van Mussala. Kilometers klimmen en afdalen over rotspaden, dan verschijnt onder ons het wild dat we wilden imiteren. Rennend over een sneeuwmassa voert een groep gemzen een stukje bergacrobatiek uit, zonder enig benul van ons, de mutry en Rilasport. Voorlopig zijn zij nog de enigen die hier over de sneeuw glijden, en het lijkt er op dat ze met een zwarte piste geen moeite hebben.

www.rilanationalpark.orgwww.centralbalkan.bgwww.panparks.org