Overal bespied

Hans Ree over de rol van de website You Tube voor schakers

In de eerste ronde van het Tal Herdenkingstoernooi in Moskou speelden Alexei Shirov en Sjachriar Mamediarov een aardige remisepartij die eindigde met eeuwig schaak. Mamediarov had alles thuis al eens gezien, maar Shirov moest improviseren. Het was natuurlijk niet Shirovs bedoeling geweest om een partij te spelen waarvan zijn tegenstander alle zetten al kende.

Het openingsnieuwtje dat Mamediarov bracht was al te zien geweest op een onwaarschijnlijke locatie: de website YouTube, waar iedereen zijn videofilmpjes op kan zetten. Hoe kon dat?

In het Essenttoernooi in Hoogeveen verloor Judit Polgar van Mamediarov. Na afloop analyseerden ze hun partij en Mamediarov liet zien wat Polgar had moeten spelen, en ook dat hij daarna een verdediging zou hebben die tot een geforceerde remise leidde. Alles wat hij afgelopen maandag in Moskou tegen Shirov deed, had hij in Hoogeveen al aan Polgar laten zien.

De Nederlandse schaker Peter Doggers filmde die analyse en zette het filmpje op zijn schaakwebsite en later ook op YouTube. Hij wist niet dat hij een belangrijk openingsnieuwtje in het openbaar bracht, anders had hij misschien gewetensbezwaren gehad.

Het filmpje is nog steeds te zien, bijvoorbeeld door op YouTube het zoekwoord Mamedyarov in te tikken. Als je er onvoorbereid naar kijkt is de analyse niet te volgen, maar iemand die de openingsvariant waar het om gaat bestudeerd heeft, begrijpt het wel. Shirov zou herkend hebben wat Mamediarov liet zien, als hij op het onwaarschijnlijke idee was gekomen om op YouTube te zoeken.

Polgar en Mamediarov wisten dat ze gefilmd werden, maar Mamediarov zal zich waarschijnlijk niet gerealiseerd hebben dat zijn openingsvoorbereiding daardoor in de etalage kwam te liggen. Het is een vreemde gedachte dat schakers in de toekomst bij hun voorbereiding misschien de naam van hun tegenstander op YouTube gaan intikken op zoek naar een leerzaam filmpje.

Overal worden wij bespied. Een veelbekeken video op YouTube toont een naakte zonnebaadster op een dakterras in Den Haag. Het zijn opnamen gemaakt door een satelliet, voor iedereen beschikbaar met het gratis computerprogramma Google Earth. Iemand zocht zijn eigen huis en zijn buurtcafé, vond tot zijn verrassing een naakte buurvrouw en zette haar op het web.

Als de resolutie van de satellietbeelden nog hoger wordt, kun je niet meer in de tuin of op een balkon een openingsvariant analyseren zonder de kans te lopen dat de wereld meekijkt. Het is een beetje griezelig, maar je opsluiten in een geblindeerde bunker is voor de meeste mensen geen oplossing.

Dat Tal Herdenkingstoernooi is overigens een zeer sterke tienkamp van categorie 20. Ter vergelijking: het laatste Corustoernooi had categorie 19. Hier is een partij uit de eerste ronde tussen twee spelers die bijna altijd voor spannende avonturen zorgen.

Aronian - Morozevitsj, Tal Memorial, Moskou

1. d4 d5 2. Pf3 e6 3. c4 dxc4 4. e3 a6 5. a4 Pf6 6. Lxc4 c5 7. 0-0 Pc6 8. De2 Le7 9. Td1 Dc7 10. dxc5 0-0 11. b3 Aronian zei dat hij met deze bescheiden zet Morozevitsj had willen verleiden om het initiatief te nemen. 11...e5 12. h3 e4 13. Pd4 Pe5 14. b4 Een nieuwe zet. 14. Lb2 was al eens gespeeld. 14...b6 15. Pd2 bxc5 16. bxc5 Lxc5 17. La3 Lxa3 18. Txa3 Pg6 19. Pf1 Dc5 20. Tc3 Dg5 21. Pg3 h5 22. Kh1 Ph4 Zwart speelt inderdaad agressief, zoals Aronian hoopte. 23. Dc2 Pxg2 De consequentie van zijn vorige zet, maar hij had beter bescheiden 23...Ld7 kunnen doen. 24. Kxg2 h4 25. Lxf7+ Nu blijkt dat ook wit koningsaanval heeft. 25...Kxf7 Zwarts koning moet een gevaarlijke stap voorwaarts doen, want na 25...Txf7 26. Txc8+ Txc8 27. Dxc8+ Kh7 (of 27...Tf8 28. Dxf8+) 28. Pe6 zou wit winnen. 26. Tc5 Lxh3+ Dit moet, want zwarts dame had geen goed veld. 27. Kxh3 Dg4+ 28. Kg2 hxg3 Na deze voor de hand liggende zet komt wit in beslissend voordeel. Met 28...Tfc8 kon zwart de strijd gaande houden, al staat wit dan beter.

Zwart lijkt aanval te hebben, want na 29. fxg3 komt 29...Th8 29. f3 Maar hierna is het afgelopen met zwarts aanval en die van wit beslist. 29...exf3+ 30. Pxf3 Kg8 31. Da2+ Met 31. Td4 kon wit al een stuk winnen, omdat 31...Pd5 daarna gedwongen zou zijn. Hij wint liever in de koningsaanval. 31...Kh8 32. Tc4 Df5 33. Tf4 Dh7 34. Th4 Ph5 35. Td5 Tf5 Of 35...g6 36. Thxh5+ gxh5 37. Db2+ en wit wint. 36. e4 Pf4+ 37. Kxg3 Th5 38. Txf4 Th3+ 39. Kg4 Te8 40. Tdf5 Tg8 41. Dxg8+ Dxg8 42. Tf8 Zwart gaf op.