Haviken tegen duiven op Trafalgar Square

Floris van Straaten

Vanaf zijn onlangs schoongemaakte zuil op Trafalgar Square is admiraal Nelson al jaren getuige van een ongelijke strijd op het plein tussen haviken en duiven. De roofvogels zijn door de Londense burgemeester Ken Livingstone ingeschakeld om de duizenden duiven te verdrijven, die het vermaarde plein onbekommerd onderkakten. Ook Nelsons zuil moest het veelvuldig ontgelden. Voor veel geld moest het plein steeds worden gereinigd.

Hoewel de duiven het hard te verduren hebben, kunnen ook zij op steun van hardnekkige bondgenoten rekenen. Tweemaal daags arriveren er vrijwilligers van de Pigeon Action Group met een zak van 25 kilo voer. Aan de rand van het plein, die niet onder de jurisdictie van Livingstone maar van het wijkbestuur van Westminster valt, kunnen de circa 900 overgebleven duiven zich te goed doen. Op het plein zelf geldt inmiddels een voederverbod.

Met afschuw hebben de vrijwilligers het optreden van Livingstone de laatste jaren gevolgd. „Hij is zonder twijfel de meest onmenselijke man die er in Londen rondloopt”, aldus Julia Fletcher, woordvoerster van de ‘Pigeon Action Group’. Volgens haar begrijpt de burgemeester niets van duiven. „Het zijn helemaal geen smerige dieren maar juist ongelooflijk intelligente schepsels met een uitstekend geheugen. Ze zijn bovendien erg aan een vaste verblijfplaats gehecht.”

Livingstone heeft daar geen boodschap aan. Al jaren geleden bestempelde hij duiven als „ratten met vleugels”, een plaag en een bedreiging voor de volksgezondheid. Zeven jaar geleden verklaarde hij de vogels de oorlog. De burgemeester vindt dat er op het plein, dat door velen wordt gezien als het hart van Londen, geen plaats is voor grote hoeveelheden vogels. Zeker niet nu het een paar jaar geleden met hulp van de architect Sir Norman Foster ingrijpend is opgeknapt. Op hoogtijdagen of heel plechtige momenten, zoals bij de herdenking van de slachtoffers van de terroristische aanslagen van vorig jaar, mag Livingstone ook zelf graag op het plein de menigte toespreken.

Al vrij snel stuitte de burgemeester echter op weerstand. Fletcher en andere dierenvrienden richtten de actiegroep ‘Save the Trafalgar Square Pigeons’ op. Na veel verwijten over en weer gingen de partijen in 2003 met elkaar om de tafel zitten. Er werd een compromis bereikt, waarbij de gemeente zich verplichtte de duiven te voederen, zij het in geleidelijk afnemende hoeveelheden.

Fletcher en enkele anderen vonden het echter een vergelijk van niets, dat de toekomst van de pleinduiven ten onrechte verkwanselde. Ze scheidden zich af en richtten een eigen groep op, de ‘Pigeon Action Group’. Met donaties van het publiek en zo nodig uit eigen zak betalen de dertig leden de zakken voer, die ze elke dag moeizaam aanvoeren.

Ondanks al hun inspanningen is de duivenstand op het plein echter achteruitgehold. Minder dan een kwart van de circa vierduizend vogels die er nog maar enkele jaren geleden op het plein rondfladderden, is over. „We kunnen ze helaas lang niet allemaal helpen”, zegt Fletcher. Wie nu over het plein loopt, komt inderdaad maar weinig duiven tegen. Dat is vooral debet aan de haviken, waartoe Livingstone op een gegeven moment zijn toevlucht nam. De veertien roofvogels, die eigenlijk alleen bedoeld zijn om de duiven te verjagen, gaan regelmatig hun boekje te buiten. Volgens de actiegroepen hebben ze al zeker honderd duiven gedood. Maar erger nog vindt Fletcher dat honderden, zo niet duizenden duiven door honger om het leven komen dan wel door uitputting virussen oplopen. „Ze worden gewoon systematisch uitgehongerd,” klaagt Fletcher. Met weemoed denkt ze terug aan de tijd dat er op het plein nog een zaadverkoper stond. Veel mensen kochten er duivenvoer. Livingstone heeft de man echter zijn vergunning ontnomen.

Onder druk van Livingstone probeert de wijkraad van Westminster nu ook een voederverbod aan de rand van het plein te krijgen. De actiegroepen pogen vertwijfeld dat te voorkomen. Ze weten dat als dat van kracht wordt, het lot van de duiven van Trafalgar Square definitief bezegeld is.