‘Bos is nerveus. Wij zijn stabiel’

De campagne ontrolt zich voor het CDA zoals vooraf werd gehoopt, zegt Maxime Verhagen. Volgens de nummer twee van de CDA-lijst „heeft Balkenende gedaan wat hij beloofd heeft”.

Vraag aan CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen hoe het ermee gaat en hij begint over PvdA-voorman Wouter Bos. Dat die draait, opportunistisch is, van standpunt wisselt en geen leider is. „Neem nou die Armeense genocide van deze week. Bos maakt een knieval voor de Turkse kiezer. Eerst een grote broek aantrekken over leiderschap in het debat met Balkenende en dan nu zo draaien. Dan ben je geen leider”, zegt Verhagen.

Het is Verhagen op zijn best. De afgelopen jaren kruiste hij in de Kamer meermalen de degens met Bos, en Verhagen weet waar hij Bos kan raken. In voetbaltermen kun je de methode-Verhagen kwalificeren als Italiaans catenacciovoetbal: extreem verdedigend en af en toe, als de tegenpartij even verslapt, een harde uitval gericht op scoren. Verhagen lacht als hem de vergelijking wordt voorgehouden. „De campagne heeft zich ontrold zoals wij wilden. Omdat we weten waar we voor staan en wat we willen.”

De verkiezingscampagne lijkt tot nu toe alle kanten op te schieten. Waar gaat het nu echt over in de campagne?

„Ik vind dat nogal meevallen. Wij leggen verantwoording af over wat we de afgelopen vier jaar hebben gedaan en tonen de resultaten. Daarbij hebben we een programma dat voortbouwt op wat we hebben bereikt en wel langs drie lijnen. Eén: welvaart. Twee: zekerheid. En drie: respect.”

Ongevraagd werkt hij de punten verder uit. „Op het gebied van welvaart verbeteren we de werkgelegenheid en zetten in op een duurzame groei. Van een hervormingsagenda gaan we naar een investeringsagenda. Verder bieden we zekerheid door mensen niet op te zadelen met ingrepen in de AOW, of de hypotheekrenteaftrek. En ten slotte hebben wij de afgelopen jaren respect, fatsoen, waarden en normen en het gezin weer op de agenda gezet en daar gaan we mee door. Ondanks alle afleidingsmanoeuvres en gekrakeel beheersen die thema’s volgens mij ook de campagne.”

Verbaast het u niet dat Balkenende toe is aan zijn derde kabinet in vier jaar en dat de kiezer dat blijkens de peilingen geen probleem vindt?

„Helemaal niet. Balkenende heeft gedaan wat hij heeft beloofd. Dat maakt het voor ons makkelijker. Mensen op straat reageren nu ook heel anders op ons dan in de gemeenteraadscampagne. Toen was nog onduidelijk of de hervormingen ook resultaat zouden opleveren. Nu voelen mensen ook echt dat het economisch beter gaat.”

Verhagen was de afgelopen jaren het boegbeeld van het CDA. Waar premier en lijsttrekker Balkenende ‘klem’ zat in het Torentje en de coalitie moest leiden, kon Verhagen het CDA-standpunt naar buiten overdragen. Vindt hij het niet lastig nu de tweede viool te moeten spelen?

„Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. Wij vormen een eensgezinde ploeg, echt een team. Ook toen we voor moeilijke beslissingen stonden, zijn we bij elkaar gebleven. Dat is bij de PvdA heel anders. Na Bos komt er helemaal niks op de lijst.”

Maakt u zich daar zorgen over?

„Bos is heel erg goed in presentatie en vorm, buitengewoon goed zelfs. Maar inhoudelijk is hij niet coherent. Op het gebied van de AOW is hij gedraaid, over het Scandinavisch model hoor je hem niet meer. Hij zou de vergrijzing aan pakken, maar nu blijkt dat het PvdA-programma daar helemaal niks, nul komma nul, aan bijdraagt. Pragmatisme kan zo snel omslaan in opportunisme. En als Bos opstapt na de verkiezingen, krijgen we dan Albayrak? Je bent een leider of niet, hoe harder je roept dat je leider bent, des te meer afbreuk dat doet aan je leiderschap.”

Hoe diep zit de weerzin tegen de sociaal-democraten bij het CDA?

„Het maakt me niet uit aan welke onderhandelingstafel ik straks zit, het zal altijd op inhoudelijke gronden moeten gebeuren. Maar bij het CDA is het wel ‘een man een man, een woord een woord’. In de formatie van 2003 bleek dat er met de PvdA geen afspraken te maken waren. Het was elke dag weer anders. Maar het is ook niet zo dat je elkaar nu de tent uit kunt vechten en daarna weer lekker aan tafel gaat zitten. Je moet aan de kiezer duidelijk maken dat er wat te kiezen valt. En de kiezer bepaalt wie er kan regeren. Ik ben wel een democraat.”

Oud-informateur Frans Leijnse (PvdA) schreef deze week dat het CDA terug zal komen van de conservatieve en op uitsluiting gerichte koers die nu met de VVD gevoerd wordt.

„Daar ben ik het mee oneens, want het suggereert dat we nu geen sociale koers varen. Het negeren van integratie, zoals onder Paars gebeurd is, leidt tot uitsluiting, tot segregatie. We hebben het benoemd, maar hadden wel meer moeten doen aan integratie, daar is te weinig gebeurd.”

De SP groeit maar door in de peilingen.

„Ja, en je ziet dat Bos daar nerveus over wordt. Hij zit echt in een spagaat. Als hij nu al voor links kiest, jaagt hij de zwevende kiezer in de gordijnen, die willen dat niet. En als hij zegt dat-ie niet over links wil, dan haalt hij nooit meer kiezers weg bij de SP.”

Het CDA zit toch in hetzelfde schuitje? Ook een middenpartij, ook keuze tussen coalitiepartners.

„Wij komen met een eigen programma en dat willen we voortzetten. Daar gaan we de verkiezingen mee in. Voor een brede volkspartij als het CDA hebben we veel te bieden. Daarom hebben we er minder last van in de peilingen, want we scoren op vele fronten goed. Wij zijn stabiel.”

Intussen daalt de VVD in de peilingen. Veel keus is er wellicht niet.

„We hebben de afgelopen jaren buitengewoon goed samengewerkt met de VVD. We stonden zij aan zij in moeilijke tijden en wat mij betreft staan we ook zij aan zij bij het incasseren van de resultaten. Je ziet de VVD nu dalen in de peilingen en er komen signalen uit de VVD zelf over hoe het gaat met de campagne, dat hebben wij niet verzonnen. Komt bij: wij maken heel andere keuzes dan de VVD. Wij willen de WW niet verder bekorten of verder snoeien in de sociale zekerheid.”

De VVD wil graag met jullie door. Het CDA is een leeg vat dat gevuld kan worden met liberale ideeën, zegt lijsttrekker Rutte.

„Ja, dat zegt de VVD, dat het stilstand is bij ons. De PvdA zegt dat we juist te veel willen hervormen de komende jaren. Zoals altijd ligt de waarheid in het midden. Uit de doorrekening van het verkiezingsprogramma blijkt dat wij er allround goed uitkomen. Dat lijkt me volstrekt onmogelijk met een inhoudsloos programma.”

Dit is het eerste deel van een serie interviews met de nummers twee op de kandidatenlijsten.