www.nrc.nl/boekenblog

In één klap wil evolutiebioloog Richard Dawkins in zijn nieuwste boek The God Delusion alle argumenten voor religie onderuit halen. Op www.nrc.nl/ boekenblog krijgt hij bijval en kritiek.

Het is toch merkwaardig, dat Dawkins’ probleem met God, dat in de afgelopen decennia vrijwel verdwenen leek, nu de gemoederen, vooral van natuurwetenschappers, opnieuw verhit. Dawkins wil ‘dat steeds meer atheïsten zich openlijk tot het atheïsme bekennen’. Waarom deze verheven pathos, waar blijft de koele kop ? Als iemand iets beweert dat met wetenschappelijke methoden te weerleggen valt, dan kan men dit zonder emoties vaststellen. Daarmee is de kwestie afgedaan.

Friso D. Heyt

Waarom zou je met ‘God’ niet de hele natuur dan wel schepping mogen aanduiden, zoals Einstein deed. Daarmee erken je dat je de schepping niet gemaakt hebt en niet beheerst. Er is een hogere macht die groter is. Het is een opvatting die boeren en landbouwers heel goed begrijpen. Want als het weer tegenzit, gaat de oogst verloren. Dat is de manier waarop Einstein ‘God’ ziet.

Mik van Es

Ik begrijp de woede van Dawkins. Meer nog, ik deel hem. Wat vooral van belang is, is het feit dat de wereld op z’n tenen moet lopen dankzij de religieuzen. Het mag wel eens gezegd worden dat het de niet-religieuzen zijn die waarlijk tolerant zijn. In dat licht is het absoluut noodzakelijk om bijna missionair een de-evangelisatie campagne te beginnen, wereldwijd, en te beginnen in Nederland.

Erik Velthuis

Hoewel ik sterk met Dawkins meevoel en me vaak gefrustreerd voel over zoveel goedgelovigheid in sterk verouderde verhalen, denk ik zelf dat je gelovige mensen niet kunt overtuigen met rationele argumenten. Wat dat betreft lijkt het geloof op het gevoel van verliefdheid. Je kunt iemand die verliefd is niet met argumenten overtuigen, dat de ander niet de juiste persoon is.

Hans IJsselstein

Waar het volgens mij allemaal om draait is ‘naastenliefde’. Of dit nu een gevolg is van ‘geloven’ of van ‘niet-geloven’ is onbelangrijk. Als mensen dit gevoel maar hebben en bovenal ook in de praktijk toepassen.

Piet de Waal

Richard Dawkins is een soms gevaarlijke ideoloog die meent dat een fundamentalist altijd iemand is die op een heilig Boek teruggrijpt. Een fundamentalist is echter een ieder die zijn wereldbeschouwing als universeel aanmerkt en ter kruistocht trekt tegen alles wat die beschouwing in twijfel trekt of afwijst. Ook blijkt Dawkins zijn heilig evangelie van de wetenschap en de evolutie niet overtuigend genoeg uit te kunnen leggen, gezien de golf van belangstelling voor religieuze verschijnselen die inmiddels opnieuw over Europa trekt. Ik beschouw Dawkins als een Don Quichot, vechtend tegen de windmolens van zijn eigen gebrek aan ironie.

Bernard Bouman

Als overtuigd christen en wetenschapper ben ik niet onder de indruk van de gevolgde redeneringen. Zowel christenen als atheïsten redeneren vanuit een niet te bewijzen vooronderstelling: er is een God en er is geen God. De enorme opwinding van Dawkins en andere felle atheïsten heeft daarom veel weg van het door hen verfoeide fundamentalisme. De invalshoek van de bijbel, Gods woord volgens christenen, verschilt van die van de wetenschap. Wetenschap beschrijft de werkelijkheid vanuit wat verifieerbaar is, de Bijbel beschrijft Gods gang met de mensheid. Dit verschil ontkennen leidt tot uitglijders aan beide zijden. Dat zondige mensen de boodschap van Jezus Christus misbruiken om hun eigen lusten te botvieren, ligt niet aan de boodschap van verlossing maar aan het misbruik door de mens. Daar voel ik mij overigens wel schuldig over: kruistochten, slavernij. Maar deze feiten zijn radicaal in tegenspraak met de boodschap van Jezus Christus: heb God lief boven alles en je naaste als jezelf!

Wim Tamminga

Alle spreken over boven komt van beneden, schreef Harry Kuitert. Of het nu van gelovigen of atheïsten als Dawkins komt, het blijft menselijke verbeelding. Een slag in de lucht. Zekerheid omtrent het al of niet bestaan van een god is niet te geven. Je kunt hooguit, zoals Dawkins doet, menselijke interpretaties onderuit halen en naar believen vervangen door andere.

Theo Smith

Richard Dawkins heeft natuurlijk volkomen gelijk. Als kind vroeg ik me al af waarom er zo weinig (geen) priesters voortkomen uit boeddhistische ouders, terwijl toen het geloof beweerde dat priester worden een roeping was.

Jan Gommeren

Helaas zal ook Dawkins’ boek niet het einde betekenen van elke vorm van religie. Ik kijk vol verwachting uit naar het moment dat een werkelijk grote en waarachtig onafhankelijke denkende geest onder de mensheid (in dezelfde traditie van denkers als Leonardo da Vinci, Galileï en Darwin) letterlijk de vloer zal aanvegen met alle vormen van religie. Moge de titel van dit boek luiden: To End All Belief.

H. Van Suylekom

Ik beschouw mijzelf niet als religieuze fanaticus omdat ik naar de synagoge ga, en mij met vragen rond God bezig houd. Want zolang mensen zich met God bezig houden bestaat hij, al was het maar als een belangrijke bron van motivatie in het menselijk gedrag. Wat door Dawkins als onzin wordt beschouwd, is in mijn opvatting een essentieel deel van de menselijke worsteling om helderheid te verkrijgen in het functioneren van mens en kosmos en in alles wat, ondanks de natuurwetenschappen, toch nog onbegrijpelijk blijft. Moet ik nu gaan geloven dat religieuzen allemaal dom, achterlijk en fanatiek zijn? Zo’n houding is een wetenschapper onwaardig. Een gesprek kan alleen plaatsvinden op basis van wederzijds respect.

C. van Unen

Dit is een beknopte selectie uit de bijna zeventig reacties op het artikel van Rob van den Berg over Richard Dawkins’ ‘The God Delusion’ (Boeken, 03.11.06). De Nederlandse vertaling, ‘God als misvatting’ verschijnt deze maand bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.

Lees het artikel en de overige reacties in het webdebat via www.nrc.nl/boekenblog