Wie werd winnaar van de zeswoordenwedstrijd?

Zes woorden telde het verhaal dat Ernest Hemingway tot zijn beste werk bestempelde: ‘For sale. Baby shoes. Never worn’. Dit perfecte voorbeeld van wat tegenwoordig flash fiction heet, was de uiterste consequentie van Hemingways beroemde ijsbergprincipe: je ziet alleen het topje, de rest ligt verborgen onder de waterlijn.

Dat weglaten een kunst is, blijkt uit de wedstrijd die de afgelopen week op het Boekenweblog plaatshad. Meer dan driehonderd lezers zonden verhalen van maximaal zes woorden in; maar niet alle 543 inzendingen lieten de top van een ijsberg zien. De meeste ultrakorte verhalen waren eigenlijk niet meer dan een beginzin – een pakkende beginzin, maar toch:

‘Glimlachend opende hij de laatste envelop.’

‘Ik ga naar huis, iedere dag’

‘Iedere dag was als de vorige’

‘Ik ga naar huis. Iedere dag.’

‘Ik kom naar huis schat. Morgen’

‘Ze zweeg. Ik sloot de deur.’

‘Mijn vader sloeg mij, mama ook.’

‘En het ergste moet nog komen.’

‘Het dorp in mijn achteruitkijkspiegel brandt.’

‘Het regent. Druppels overal, achter elkaar.’

‘Zij liep door, voorbij de branding.’

Veel andere inzendingen lazen als een samenvatting van een spannende of aangrijpende roman:

‘Man dood. Blijkbaar vermoord. Vrouw gearresteerd.’

‘Man drinkt. Man sterft. Vrouw boos.’

‘Droom gefnuikt, droom uitgekomen. Nooit goed.’

‘Als puber misleid. Slavin achter glas.’

‘Eerste kus. Weg spanning. Meer coke.’

‘Vreemd gegaan, thuis gekomen, alles weg.’

‘Wilde alletwee. Moest kiezen. Eenzaamheid’

‘Kat kwijt. Plensbui. Kater boven water.’

Dit laatste zeswoordenverhaal is interessant, omdat de schrijfster hier bewust of onbewust een van Hemingway’s beroemdste verhalen – en illustraties van de ijsbergtheorie – samenvatte, ‘Cat in the Rain’ (uit de bundel In Our Time). Hierin wordt een verzopen katje het symbool voor alles wat een jonge vakantiegangster ontbreekt in haar leven: spanning, liefde en vooral een kind.

Er waren meer literaire verwijzingen, variërend van humoristisch bedoelde verhaaltjes, zoals:

‘JP: stik in VOC en verdwijn’,

‘De ooievaar. Moordenaar. Van je vader,’

en: ‘Negatief van Dubbelspel: Damokles’ Donkere Kamer,’

tot doordenkertjes als:

‘Ik kwam, ik zag, ik verloor’

en: ‘De oude man en de zee.’

Het babyschoentjesverhaal van Hemingway omvat diepe tragiek; dat belette een grote minderheid van de inzenders niet om vooral humor tot inzet te maken van hun flash fiction:

‘Hell freezes over: sneeuw in Betlehem.’

‘Ik heb zeer lang nagedacht. Tevergeefs.’

‘Creationisme. Evolutionisme. Broodje aap versus Aap.’

‘Hink, stap, sprong. Wal, sloot, dood.’

‘Wie dit tweemaal leest is gek.’

Gelukkig waren er ook velen die een serieuze poging deden Hemingway naar de kroon te steken. De volgende verhalen sprongen eruit – omdat ze de fantasie van de jury aan het werk zetten en soms zelfs grote diepte deden vermoeden:

‘Loopgravenkoorts, haar brief in de modder.’

‘Ik ben mijn hond zo trouw.’

‘Lieve Pakistaanse. Benzine, lucifer. Eer gered.’

‘Handkar gestolen, met lijk en groenten.’

‘Laat opgestaan. Regen. Alweer avond.’

‘Honderd miljoen. Winnend lot. Nooit geïncasseerd.’

‘Licht aan. Niemand thuis. Het regent.’

‘Taxidermist ontslagen. Dierentuin zoekt nieuwe verzorger.’

‘Zwanger. Geboorte. Geen beschuit met muisjes.’

‘Ik heb je nog niet lief.’

‘Heb je liefgehad maar nooit gesproken.’

Relatieleed is het meest voorkomende thema van de inzendingen van de zeswoordenwedstrijd (met als goede tweede het lot van de bijna-verdronken paarden op het Friese wad – wat ongetwijfeld met het tijdstip van uitschrijven te maken heeft). Scheiding, ruzie, vergeefse liefde, verraad, irritatie: de schrijvers van de 543 proza-haiku’s krijgen er geen genoeg van. En ook de beste inzendingen leggen ellendige menselijke verhoudingen bloot. ‘Pauline’ zou hebben gewonnen met ‘Eindelijk ging ze dood’, als haar verhaal niet twee woorden te weinig had geteld. En dus gaat de prijs naar Mathilde de Vries met ‘Ik dacht ,,ik ga’’; ik bleef’, waarachter een complete roman schuilgaat.

De winnares krijgt een bundeling van enkele van Hemingways beste verhalen, onder de titel The Snows of Kilimanjaro; niet alleen in stijl een actueel boek, maar – in tijden van klimaatproblemen – ook in een ander opzicht: ‘sneeuw smelt op Afrika’s hoogste top.’

Alle inzendingen zijn te lezen op www.nrc.nl/weblog/boeken