‘Voortaan sla ik niet alleen met pan’

Nederland werkt, maar niet overal. Veiligheid is deze keer geen verkiezingsthema, hoewel in een winkel staan anno 2006 geldt als een riskant beroep. Winkelier E. Yildiz regelt zijn bescherming zelf.

Erkan Yildiz in zijn avondwinkel La Nuit met een klant. Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer Erkan Yildiz in zijn avondwinkel La Nuit in Amsterdam-Noord Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 061108 Boyer, Maurice

Het was rond middernacht, een juli-avond afgelopen zomer. Erkan Yildiz (26) stond alleen in zijn avondwinkel La Nuit in Amsterdam Noord. Zijn zwager en mede-eigenaar deed achterin de afwas. Er was één klant in de winkel. Die hing wat rond bij de frisdrank. Opeens liep hij naar de toonbank, waar Yildiz stond, en trok hij een pistool. Geld, schreeuwde hij.

Maar nog voor Yildiz iets kon doen, stormde zijn zwager van achteren de winkel in. Hij had het rumoer gehoord. Hij zwaaide met een koekenpan. De overvaller vluchtte de winkel uit. De zwager rende er achteraan. Buiten draaide de overvaller zich om en zag zijn achtervolger. Hij schoot drie keer. Erkans zwager werd in zijn voet geraakt. De overvaller sprong verderop in een auto.

Zo belangrijk als het thema veiligheid bij de vorige verkiezingen werd gevonden, zo onbelangrijk lijkt het nu. Terwijl in Amsterdam het aantal gewelddadige overvallen op winkeliers het afgelopen jaar alleen maar is toegenomen. Dieptepunt was een overval in de wijk Nieuw Sloten waarbij dieven twee geldtransporteurs opsloten in een kamer en de ruimte in brand staken.

In de rest van het land daalde het aantal overvallen, zo meldde de Raad voor Detailhandel onlangs, maar overal geldt dat het geweld tijdens een overval grover wordt. Jaap Blokker, eigenaar van onder meer de Blokker-keten, waarschuwde onlangs opnieuw voor de onveiligheid in winkels en zei dat winkelbediende tegenwoordig een gevaarlijk beroep is.

La Nuit is een winkeltje midden in Amsterdam Noord. De inrichting is die van de typische avondwinkel. Weinig ruimte voor de producten, die vaak in curieuze volgorde staan. Bier en sigaretten goed in het zicht. Naast de toonbank staat een bak met pornofilms, een aanbieding.

De overval in juli was zijn derde gewapende overval. Yildiz – kort geschoren haar, stevige gouden ketting om zijn nek – staat vandaag alleen in de winkel. Boven zijn hoofd hangen twee televisies. Op het linker beeldscherm zijn de beelden te zien van de vijf camera’s in de winkel.

Die beveiligingscamera’s had hij al vóór die laatste overval, vertelt Yildiz. Maar waarom? Yildiz zucht, haalt zijn schouders op en lacht. Linksboven in zijn mond blinkt een gouden tand. Eigenlijk heeft hij er weinig aan, constateert hij zelf. Een overval houden ze niet tegen en met de beelden doet hij ook weinig, bedenkt hij zich nu.

Diefstal houdt hij niet eens meer bij. Kleine jochies, oude mensen, vrouwen met kinderen, wit, zwart; allemaal jatten ze wel eens wat bij hem of ze proberen het.

En de politie bellen, dat doet hij ook niet meer. Te veel heisa. Winkel dicht, naar het bureau, formulieren invullen; voor je het weet is de dag om. Nee, Yildiz geeft overvallers gewoon een pak slaag. Op de stoep. Zoals een paar maanden geleden. Hij betrapte een vent die wat wilde jatten, riep z’n zwager en nam de dief mee naar buiten. Buiten sloegen ze hem met de koekenpan. Tot de politie zelf kwam. De buren hadden gebeld. Ze deden niet zo moeilijk, zegt Yildiz. Eén ding: of ze winkeldieven voortaan maar niet meer op hun gezicht wilden slaan. Dan viel het minder op.

Kijk, zo’n pak slaag werkt het beste, zegt Yildiz. De politiek? De politie? Camera’s? Preventief fouilleren? Die kunnen er niks tegen doen, zegt hij stellig. Het hoort er een beetje bij. Zo zit de samenleving in elkaar. En als de politie bij hem in de buurt flink gaat controleren dan gaan de dieven ergens anders aan de slag.

Gisteren moest de 31-jarige overvaller voorkomen. Niet dat Yildiz zelf de politie had gebeld om de overvaller te pakken. Maar ja, als er iemand met een schotwond op straat ligt, komen ze vanzelf. In de dader is Yildiz niet geïnteresseerd. Die moest gewoon geld hebben. Types die een avondwinkel overvallen, dat zijn de zielige gevallen. Een hele andere categorie dan bijvoorbeeld een bank overvallen. Niet dat hij dat goed vindt, maar daar kun je nog respect voor hebben. Petje af, goed nagedacht. Maar impulsief een winkel overvallen? Sneue types.

Hij heeft een paar maatregelen genomen om gewapende overvallen voortaan beter te pareren. ’s Avonds staan ze nu altijd met twee personen in de winkel. Over andere maatregelen wil hij niet veel zeggen. Maar het zal volgende keer geen koekenpan zijn, waarmee ze een overvaller achterna gaan.

Dit is het tweede deel van een verkiezingsserie.