Polyester meisjes in hemelsgrijs blauw

Aan de Zuidwal, een straat in de Schilderswijk in Den Haag, onderbreekt een schoolpleintje het ritme van een rij woonhuizen. Een hek schermt de Zuidwalschool af van de buitenwereld. Moeders met leren jassen en geblondeerd haar en moeders met hoofddoekjes wachten tot hun kroost naar buiten komt voor de pauze. Er rennen nog geen kinderen rond, maar toch oogt het plein vrolijk. Dat is te danken aan een bijna levensgrote polyester sculptuur, Verstoppertje van Ram Katzir.

Een polyester meisje met paardenstaart leunt tegen een boom die eruitziet alsof ’ie door een kind getekend is: een stam met daarboven een wolkig bladerdak. Met haar rug naar je toe telt ze af. Verderop staat haar speelmaatje: een meisje met hoofddoekje en sneakers, verstopt achter een echte boom met vergeelde blaadjes. Beide meisjes, in levensgroot formaat (één meter twintig en één meter veertig) zijn uitgevoerd in hemelsgrijsblauw. De kleur is onwerkelijk, alsof het beeld is komen aanwaaien uit een andere dimensie.

De twee blauwe meisjes en hun boom kwamen er dankzij de gemeentelijke percentageregeling ‘Kunst op Scholen’, met bijdragen van de Mondriaan Stichting en het Haagse kunstcentrum Stroom. Ferry Scholtens, directeur van de basisschool, straalt ingehouden trots uit als hij over de beeldengroep praat, die vlak voor de herfstvakantie werd onthuld: „Onze school besteedt veel aandacht aan racisme, en dit beeld bestaat uit een Hollands meisje en een moslimmeisje. Het kunstwerk laat zien dat iedereen hier welkom is.”

Arfan, Renzo, Amran en Janna uit groep vijf zijn door de directeur even uit de les geplukt om hun mening te spuien. Janna lacht een verlegen lachje, twee vlechtjes pieken elk een kant op. Ze vindt het beeld vooral leuk om verstoppertje mee te spelen. Jeffrey (11) en zijn klasgenoten uit groep zeven zijn vooral content met de blauwe kleur. En ook zij spelen er verstoppertje mee.

Dat is precies wat Ram Katzir (Tel Aviv, 1969) aantrof op het schoolplein toen hij onderzoek deed voor zijn kunstwerk. „Ik heb de kinderen een tijdje geobserveerd”, vertelt hij. „En ik zag dat ze graag verstoppertje speelden.” Katzir was gevraagd een interactief kunstwerk te bedenken. Daarbij denk je dan direct aan computerkunst, iets met nieuwe media. Maar Katzir koos ervoor om interactiviteit als spel en beweging te zien.

Zijn beelden zien eruit als de figuratieve bronzen beelden van ravottende of bokspringende kinderen die in de jaren vijftig en zestig veelvuldig in scholen werden neergezet. Maar er is een wezenlijk verschil. In die dagen waren beelden vooral opsiering, nu wil de kunstenaar er ook een boodschap mee uitdragen. „Verstoppertje”, meent Katzir, „is aan de ene kant lief, maar aan de andere kant heeft het een politieke lading. Het demografisch perspectief is aan het veranderen, moslims maken veel meer dan vroeger deel uit van het straatbeeld.” Katzir heeft het beeld een positieve gedachte meegegeven: „De kleur is een soort droomkleur en duidt een droomwereld aan, een utopie. Voor kinderen maakte het niet uit of je moslim bent of joods, of christelijk, kinderen spelen gewoon met elkaar.”

Context is belangrijk voor zijn werk: „Ik ben een kameleon. Ik gebruik materialen uit de omgeving waar een kunstwerk moet komen. En ik gebruik de stijl en de geschiedenis van de plaats waarvoor ik mijn werk maak. Toen ik onlangs werd gevraagd een werk te maken voor de Amsterdamse wijk Oud-Zuid, heb ik een reliëf gemaakt in de jarendertigstijl van die buurt. Alleen is dat werk, Marathonman, monument voor de onbekende verliezer, een minder heroïsche voorstelling dan je zou verwachten op zo’n deftige plaats: een renner die uitgeput voorovergebogen staat uit te puffen.”

Inmiddels heeft het Haifa Museum of Modern Art in Israel laten weten ook interesse te hebben in Verstoppertje. Katzir: „Het is hetzelfde beeld, maar ik denk dat het daar in Haifa een veel politiekere lading zal hebben dan hier.” Het blauwe moslimmeisje, dat op het Haagse schoolplein nog onschuldig schuilt voor haar klasgenootje, zal zich straks in Israël voor ernstigere gevaren moeten hoeden.

Ram Katzir, Verstoppertje. Zuidwalschool, Zuidwal 47, Den Haag. www.obszuidwalschool.nl, www.ramkatzir.com