Na zeventien jaar is Hassan opeens een risico

Op het grootste vliegveld van Parijs raken veel werknemers hun toegangspas kwijt: ze zijn een veiligheidsrisico. Maar de criteria die worden gebruikt zijn discutabel.

Hassan Tariqui (37) is een gevaarlijk man. Althans, dat denken de Franse autoriteiten. Hij werkt op het grootste vliegveld bij Parijs, Roissy Charles de Gaulle. Nog wel. Maar eind september kreeg hij een brief in de bus. Om terrorisme te voorkomen, verliest hij binnenkort zijn toegangspas tot de veiligheidszones op het vliegveld.

Wat wordt hem precies verweten? Hassan Tariqui ontsteekt in woede, als hij die vraag krijgt in het kantoor van zijn vakbond CFDT in Parijs. Hij weet het niet. Het was een standaardbrief.

Sinds 17 jaar werkt Tariqui bij een bedrijf dat vliegtuigen schoonmaakt. Hij geeft leiding aan teams voor vliegtuigen naar de Verenigde Staten. Nooit problemen gehad, bezweert hij. „Óf de Franse staat zegt waar hij mij van beschuldigt”, stoomt hij, „óf hij erkent dat hij zich heeft vergist.” Het ontbreken van een motivering steekt hem het meest. „Ze kunnen van iedereen wel zeggen dat hij niet te vertrouwen is.”

Overal in Europa moet personeel op vliegvelden en in andere gevoelige functies sinds 2001 voldoen aan steeds strengere veiligheidscriteria. In Frankrijk zijn ze intussen zo streng, dat volgens critici niet meer te controleren valt of er fouten worden gemaakt. De Franse privacy- en informatieautoriteit CNIL waarschuwde in augustus voor het gevaar van willekeur. Sinds 2003 hebben prefecturen voor onderzoeken naar mogelijke bezwaren toegang tot doorlopende politierapporten waarin 20,4 miljoen mensen geregistreerd zijn die bij meldingen van feiten betrokken zijn – niet alleen als mogelijke dader, maar ook als slachtoffer. In een warenhuis geheel onvrijwillig betrokken raken bij een overval kan in theorie genoeg zijn om te worden aangemerkt als een veiligheidsrisico.

Minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy vindt de kans op fouten geen groot dilemma, zo liet hij dit weekeinde blijken. Liever een werknemer te veel geweerd dan een te veel toegelaten, zei hij: „Politiediensten moeten alleen mensen toelaten over wie we zekerheid hebben.”

Sinds voorjaar 2005 is aan 72 van de 57.000 geautoriseerde werknemers in de veiligheidszones van het vliegveld Roissy Charles De Gaulle de toegangspas ontnomen. [Vervolg ROISSY: pagina 5]

ROISSY

‘Ben ik dan niet Frans? Mijn kinderen zijn Frans!’

[Vervolg van pagina 1] Volgens de verantwoordelijke perfect gaat het om werknemers die banden hebben met fundamentalistische bewegingen die tot terreurdaden kunnen overgaan. Onder hen zijn tien werknemers die banden zouden hebben met de Tamil Tijgers, een sikh en 61 moslims.

De vakbond CFDT heeft sinds vorige maand werknemers op Roissy die hun pas kwijt zijn of kwijt dreigen te raken, steun aangeboden om naar de rechter te stappen. Sindsdien krijgt de CFDT veel telefoontjes, vertelt bondsman Philippe Decrulle op een persconferentie in zijn kantoor. Vooral van „anonieme bellers die ons uitschelden omdat we terroristen verdedigen”.

Maar dat is niet de bedoeling, legt advocaat Eric Moutet uit. Hij verdedigt zeven werknemers die hun badge zijn kwijtgeraakt. „Wij willen natuurlijk niet dat gevaarlijke mensen op het vliegveld rond kunnen lopen”, zegt hij. „Maar we willen wel dat de staat objectieve redenen geeft als zij maatregelen tegen mensen neemt.” De CFDT spreekt van „een gevoel van willekeur”. Discriminatie kan ook: „We zien maar één overeenkomst tussen de mensen die naar ons zijn gekomen: ze zijn moslim.” De Franse autoriteit tegen discriminatie HALDE onderzoekt op eigen initiatief sinds vorige week of de staat discrimineert bij het toelaten van werknemers op Roissy.

Voor sommige betrokkenen staat dat vast. Moutet en Decrulle worden omgeven door een tiental moslims die hun pas kwijt zijn – of dreigen te verliezen, zoals Tariqui. De meesten van hen hebben na hun brief een onderhoud gehad op de prefectuur. Ze winden zich op over de vragen die ze daar kregen. Abdelhamid Kalai moest vertellen of hij wel van Frankrijk houdt. „Dat vind ik erger dan dat ik mijn pas kwijtraak”, zegt hij met overslaande stem. „Ben ik dan niet Frans? Mijn vrouw is Frans, mijn kinderen zijn Frans!” Bagagemedewerker Hassen (42), een man met een lange baard die zijn achternaam niet wil geven, werd gevraagd of hij wel eens bidt. Ja, zei hij. Waarheen had hij zoal gereisd de afgelopen jaren? „Naar Mekka, voor de bedevaart. Mag dat niet?”

Dreigt er een heksenjacht? „We moeten de zaak wel in proporties zien”, zegt Eric Denécé, directeur van het Centre Français de Recherche sur le Renseignement (CF2R). „Het aantal ingetrokken badges is niet hoog op het totaal aantal passen in omloop. En dat is sinds 2002 al gehalveerd.” Hij noemt het naïef te denken dat een paar gesprekjes met werknemers echt de aanleiding zijn om een pas in te trekken. „Het kan heel goed dat er informatie in parallelle onderzoeken van politie of inlichtingendiensten boven tafel komt.”

Hassan Tariqui loopt het rijtje mogelijke redenen voor de procedure tegen hem nog eens langs. Zijn religieuze opvattingen kunnen het niet zijn, meent hij. „Er is bijna geen gematigder moslim te vinden dan ik.” Aan ‘baardmannen’ heeft hij een hekel. Hij is het ook eens met de strenge veiligheidsmaatregelen. „Daar is echt alle reden toe. Ook voor de grootst mogelijke voorzorg. Wijs mij één fundamentalist aan die ik ken en ik lever mijn pas onmiddellijk in.” Maar Tariqui denkt dat zijn problemen aan iets anders te wijten zijn. Hij heeft vijanden in zijn bedrijf, omdat hij actief is voor de vakbond. „Er moet iemand zijn in het bedrijf die een verhaaltje over mij heeft verteld. Dat denk ik nu.”

Deze week diende in Bobigny een kort geding van acht werknemers die hun pas kwijt zijn. De advocaat van minister Sarkozy begon met een verrassing. Twee van hen krijgen hun pas terug. De andere zes krijgen het dossier opgestuurd dat de antiterrorismedienst Uclat over hen heeft gemaakt. De rechter verklaarde zich vanmorgen niet competent om de dossiers van minister Sarkozy op te eisen.