Eng gestommel van een dode, verliefde monnik

Een spookwandeling is niet bedoeld voor liefhebbers van acteurs en nepbloed.

Want de verhalen over klopgeesten hebben genoeg overtuigingskracht.

. De weersomstandigheden werken in elk geval mee: over de natgeregende straten ligt een spannende oranje gloed van de straatlantaarns, de oude panden in de binnenstad lijken te piepen en kraken door de wind en hopen herfstbladeren langs de gracht ritselen onheilspellend: precies het juiste decor voor een nachtelijke wandeling langs Amsterdamse spookplekken. Want die zijn er genoeg in de stad waar eens heksen op de brandstapel werden gezet en het galgenveld gold als gezinsuitje.

Spookverhalenverteller Bart de Wit gaat ons rondleiden langs legendarische plekken in de Amsterdamse binnenstad. Hij is stemmig zwart gekleed en voorzien van een magisch uitziende wandelstok. Met een grafstem legt hij uit waar en waarom geesten blijven ronddolen: „Als je sterft in grote pijn, angst of woede, keer je terug naar de plek die dat veroorzaakte. Sommige mensen zeggen dan dat het er spookt.”

De Wit (30) organiseert zo’n drie ‘ghost walks’ per week, rond Halloween is het dubbel zo druk. Eigenlijk studeert hij Aziëstudies, daarnaast werkt hij als gids bij toeristenfietsverhuur Yellow Bike. Maar vertellen over oude Amsterdamse legendes vindt hij het leukst. Dus richtte hij zijn eigen verhalentocht op, geïnspireerd door de „doodenge verteller” die hij in York meemaakte: „Daarna durf je niet eens meer alleen naar de wc, zo griezelig kan die vertellen.”

De twintig spookwandelaars vanavond hebben wel zin om geesten te spotten, maar Bart waarschuwt: „Misschien is er straks iemand die het gevoel heeft dat de groep opeens groter is... voel je opeens een extra aanwezigheid... maar voor wie in paniek raakt: helaas, ik kan je niet helpen.”

Zo’n vaart loopt het ook weer niet. Tijdens de gure avondwandeling door de steegjes rond de burgwallen staan we regelmatig stil bij plekken die volgens Bart (en het boekje Spokerijen in Amsterdam en Amstelland) een vreemde geschiedenis herbergen. Zoals de twee kamers in het sjieke hotel, die eigenlijk niet verhuurd worden: gasten „sliepen niet lekker” en ook het personeel hoort soms vreemd gestommel, ook al is de kamer leeg.

Allemaal te verklaren, volgens gids Bart: het is de geest van een verliefde monnik, die op zolder van de toenmalige pastorie woonde. „Hij kon niet kiezen tussen zijn geliefde en de kerk. En hing zichzelf uiteindelijk op.” Vol afschuw kijken we omhoog naar de gevel. „Nog altijd horen bezoekers hem ’s nachts Latijnse gebeden prevelen”, zegt Bart. Binnen zitten hotelgasten in de lobby nietsvermoedend uit het raam te kijken. Snel wandelen we weer verder: de griezeltocht moet enigszins discreet gebeuren, vooral hotels en woningen van particulieren willen niet te boek staan als spookhuis.

Maar Bart vertelt niet alleen spookverhalen, de gruwelijke weetjes uit vroeger tijden overtuigen ons dat het gehele premoderne tijdvak een doodenge periode was. „Waar nu het Shell-gebouw staat”, begint hij, „was een galgenveld. De onthoofde koppen van geëxecuteerde criminelen werden op staken gezet, die zachtjes heen en weer wiegden in de wind. Een attractie, en educatief bezoekje voor het hele gezin.” We kijken vanaf de Nieuwmarkt in de richting van het IJ, terwijl naast ons een junk tegen de Waag aan staat te pissen. „De collega-wezens van de nacht”, zucht Bart.

Veel schimmen worden vanavond niet waargenomen, grote schokeffecten beleven we ook niet. Maar, zegt Bart, „het gaat om de geschiedenis, de mooie verhalen”. Bovendien wil hij zijn klanten wel serieus nemen: „Nepbloed of acteurs in beddelakens gaan op den duur ook vervelen.” Wel kijken we met andere ogen naar de antieke gevels: „Kijk, die ingemetselde doodshoofden zijn echt”, wijst onze verteller op het Zuiderkerkhof. Een meisje barst in lachen uit. Bart kijkt verstoord, maar vertelt toch verder. Later zegt hij: „Eigenlijk is dat mijn grootste angst bij het optreden als verteller – dat iemand de slappe lach krijgt.”

Spookwandeling, duur: twee uur, kosten: 12,50 euro p.p. www.spookwandeling.nl of 24923 naar 7585.