Een stel geraamtes op een rij

Fotografen en kunstenaars kiezen in ‘Kiek’ hun favoriete foto. Deze week de kiek van fotograaf Henze Boekhout (1947) uit Haarlem.

Fotografen en kunstenaars kiezen in ‘Kiek’ hun favoriete foto. Deze week de kiek van fotograaf Henze Boekhout (1947) uit Haarlem.

‘Ik zag deze foto en dacht: dit is toch te gek! Het lijkt net alsof je een stel geraamtes op een rijtje ziet zitten. Zouden deze officieren zichzelf wel eens in de spiegel hebben bekeken en hebben gezien hoe de tressen van hun uniform de lijnen van een skelet vormen? Ik denk niet dat ze hun vroegtijdig levenslot al in hun uniform weerspiegeld zagen. Maar ik weet wel dat vrijwel iedereen die bij mij thuis op bezoek komt en deze foto ziet, geschokt reageert op de onbedoeld voorspellende werking van de uniformen.

„Ik ben geen groot verzamelaar van foto’s en fotoboeken. In feite verzamel ik van alles: gevonden objecten, werk van bevriende kunstenaars, schilderijen. Toch viel mijn oog op deze foto. Ik kocht hem twintig jaar geleden uit een verzameling van een collega-fotograaf. Het is een voorbeeld van hoe een beeld over iets anders kan gaan dan alleen over de feitelijke afbeelding.

„Ik weet helemaal niets over deze officieren. Er bestaan natuurlijk duizenden oninteressante groepsfoto’s van dit soort mannen. Maar in deze foto zit een tweede laag. Ik zoek altijd naar de uitzondering van de dingen: naar een onverwachte betekenis die het beeld insluipt en waardoor er een wereld wordt opgeroepen buiten de foto. In feite vind ik een foto pas interessant als de afbeelding aan zichzelf ontsnapt.

„Dat is ook iets waarnaar ik zelf als fotograaf altijd op zoek ben. Ik maak nu soms beelden, meestal zonder mensen, die niet eenvoudig te begrijpen zijn. Ik heb wel collega’s die tegen mij zeggen: wat jij nu doet, daar snap ik geen barst van. Dat kan ik begrijpen, want eigenlijk kan ik steeds minder goed verwoorden waar een beeld over moet gaan. Fotografie moet de complexiteit van de wereld vatten. Niet op de manier zoals documentairefotografen dat doen. Maar anders. Een foto moet eerder voelbaar zijn dan zichtbaar. Dat lukt me steeds beter.”