Campagne glipt Bos door de vingers

De campagne van de

PvdA verloopt moeizaam. Lijsttrekker Wouter Bos zit in het defensief door een reeks incidenten. De PvdA lijkt klem te zitten tussen conservatieve partijen.

Wat is er aan de hand bij de PvdA? Deze campagneweek, de een na laatste voor de verkiezingen van 22 november, verliep soms ronduit chaotisch. Uitspraken van lijsttrekker Wouter Bos leiden tot verwarring en moeten door het campagneteam gecorrigeerd worden.

Bos moet in het defensief door een reeks incidenten. Dat leidt de aandacht af van het wél doordachte deel van de PvdA-campagne: pak de stemmen van de SP door een stevig links tegengeluid te laten horen.

En dat terwijl Bos nu alle zeilen moet bijzetten om het CDA van Jan Peter Balkenende nog in te halen. In alle peilingen ligt de PvdA achter op het CDA. De christen-democraten lijken met hun campagne, die juist is gebouwd rondom thema’s als rust en vertrouwen, op deze manier niet zo veel te vrezen te hebben van hun grootste concurrent.

Misschien wel het opmerkelijkste incident in de verkiezingscampagne van Bos, die nooit iets aan het toeval wil overlaten, vond gisteren plaats. In een filmpje op de website van de PvdA, gemaakt door Nieuwe Revu-journalist Leon Verdonschot, zegt PvdA-lijsttrekker Bos dat hij na de verkiezingen zou kiezen uit een coalitie tussen PvdA, VVD en GroenLinks.

Hij kreeg de keuze voorgelegd of hij met die partijen wilde regeren, of met het CDA of GroenLinks en SP. Zo’n paars-groene coalitie zou „verfrissend” zijn, zegt Bos. Nee, reageerde een woordvoerder van Bos telefonisch, de lijsttrekker maakte een grap. „Mensen kunnen zich best voorstellen dat de combinatie met de VVD onwaarschijnlijk is.”

Gisteravond zei Bos in Utrecht op een verkiezingsfestival dat hij juist liever níét met de VVD in één coalitie wilde zitten. ‘Bos wil niet met de VVD regeren’, kopte vanmorgen de Volkskrant. Dat klopt ook weer niet, zegt de woordvoerder. „Wij sluiten niets uit.”

Zelfs de zorgvuldig gedownplayde kwestie rondom de Armeense genocide stak weer de kop op. Niet omdat iemand anders erover begon, maar omdat Bos een persconferentie gaf voor Turkse media. Iets nieuws zei Bos daar niet, de PvdA houdt vast aan het veel bekritiseerde standpunt dat de massaslachting in 1915 niet zomaar ‘genocide’ genoemd mag worden, maar de politieke schade was groot. Het gaf het CDA, bij monde van tweede man Maxime Verhagen, de kans het „moreel leiderschap” van Bos te betwijfelen – een politiek zeer zwaar verwijt.

Bos denkt dat zijn stemmenwinst ligt aan de linkerkant van de PvdA. De SP van Jan Marijnissen (nu acht Kamerzetels) heeft in de peilingen een enorme vlucht genomen. [Vervolg PVDA: pagina 3]

PVDA

PvdA in campagne klem tussen conservatieve partijen

[Vervolg van pagina 1] De SP dreigt zelfs de leeglopende VVD in te halen. In één van de peilingen ging de SP de liberalen deze week voorbij als derde partij.

In zijn meest recente optredens wijst Bos, meer dan voorheen, op de dreigende tweedeling in Nederland. Het kabinet zorgt vooral goed voor mensen die het al goed hebben. Mensen met een uitkering of een inkomen beneden modaal zijn er niet beter op geworden. Ze moeten soms naar voedselbanken. Mede dankzij dit verhaal behaalde Bos in maart, bij de gemeenteraadsverkiezingen, een enorme verkiezingsoverwinning.

Het zijn, in campagnetermen, de ‘kiezers op drift’ die Bos moet bereiken. Een grote groep kiezers weet al jaren niet waarop het moet stemmen. Dat zijn, blijkt uit analyses van verschillende partijen, licht-conservatieve, beneden modaal verdienende autochtonen. In 2002 stemden ze LPF, in maart gingen ze massaal naar de PvdA. Soms stemmen ze niet.

Nu lijken veel kiezers het CDA trouw te blijven, of ze neigen voor de SP te kiezen. Dat is minder gek dan het lijkt. Het zijn allebei partijen die in hun campagnes een gevoel van cultureel en economisch conservatisme uitstralen. Bij de SP vertaalt zich dat vooral in behoud van verworven rechten voor werkende mensen.

De partij zet zich meestal af tegen sociaal-economische veranderingen en speelt soms in op gevoelens van onrust in de samenleving over de toekomst. In de campagne wijst lijsttrekker Jan Marijnissen op gezinswaarden en bekritiseert hij de komst van Poolse werknemers, die de belangen van Nederlandse arbeiders kunnen schaden.

Het CDA belooft politieke rust en meer aandacht voor onderling respect. Lijsttrekker Jan Peter Balkenende is tamelijk hard voor de PvdA, maar slaat verder een gematigde toon aan.

Het gaat goed met Nederland, is zijn boodschap. En wie gaat nou wilde plannen doorvoeren als het goed gaat? Dat de PvdA de hypotheekrenteaftrek ter discussie stelt, is schadelijk voor „het gevoel van rust en zekerheid” onder burgers, zei Balkenende vorige week vrijdag.

Andere PvdA-voorstellen doet het CDA graag af als „gedraai”. Met electoraal succes, zo lijkt het. Daarom kan het CDA de voortdurende onrust rondom de PvdA-campagne zo goed gebruiken.