‘Als je niet uitkijkt word je zelf neergestoken’

Hoe betrokken moet een persfotograaf zijn? World Press Photo hield afgelopen week de dertiende Joop Swart Masterclass. De discussies tussen de jonge geëngageerde fotografen liepen soms hoog op.

Een foto uit ‘Refugees in the Netherlands’ van Marieke van der Velden. hongerstakers hongerstakingen Velden, Marieke van der

Als je iemand fotografeert die van plan is een misdaad te begaan, ben je dan medeplichtig of niet? Mikhael Subotzky (25), een Zuid-Afrikaanse fotograaf die een straatbendelid vastlegde op het moment dat hij door een raam kruipt om een huis te beroven, vindt van niet. „Ik vond het belangrijk om deze foto te maken omdat het deel uitmaakt van een groter verhaal over criminaliteit in Zuid-Afrika dat ik wilde laten zien.” De jonge fotograaf bracht dit jaar vijf weken door in Beaufort-West, een Zuid-Afrikaans woestijnstadje waar het merendeel van de bevolking werkloos is. „De apartheid bestaat nog steeds,” zegt Subotzky, „de zwarte bevoking is nog altijd kansloos. In Zuid-Afrika moeten mensen enorme risico’s nemen om te kunnen overleven. Dat wilde ik laten zien en daarom vond ik het gerechtvaardigd om deze foto te maken.”

De Argentijnse fotograaf Rodrigo Abd (30), werkzaam voor AP, is het er niet mee eens. „Ik heb ook bendeleden in Guatemala gefotografeerd. Als je niet uitkijkt word je zelf neergestoken.” „En als een persfotograaf een moord in Afghanistan vastlegt?” vraagt de Nederlandse Marieke van der Velden (31), „ben je dan medeplichtig? Misschien zou zo iemand wel niet worden gedood zonder pers in de buurt.” De afgelopen week liepen de discussies hoog op tussen de jonge fotografen die dit jaar zijn geselecteerd voor de dertiende Joop Swart Masterclass, georganiseerd door World Press Photo. Twaalf getalenteerde fotojournalisten, afkomstig uit verschillende landen, bespraken deze week hun werk met zeven prominenten uit het vak. Het doel van de masterclass is dat de fotografen zich verdiepen in de fotojournalistiek door ervaringen met elkaar te delen. Allemaal hebben ze in de afgelopen maanden een eigen beeldverhaal gemaakt rondom het thema ‘risk’. Een van de masters, Allesandra Mauro, artistiek directeur van het Centro Internazionale di Fotografia, stelde uit hun werk een tentoonstelling samen die vanaf vandaag is te zien in het fotografiemuseum Foam in Amsterdam. Van der Velden, die portretten van uitgeprocedeerde Nederlandse asielzoekers maakte, zit er na de intense week enigszins uitgeput bij. „Het was net een soort brainwash. Je krijgt ook veel praktische informatie: hoe maak je een fotoboek of leg je contacten met een persbureau.”

Het werk van de twaalf deelnemers loopt sterk uiteen. De Amerikaanse fotograaf Stephanie Sinclair (33), werkzaam voor bladen als Time en Newsweek, legde de gevolgen van de recente oorlog in Libanon vast. De Britse Tom Craig (32) vatte het thema ‘risk’ heel anders op en fotografeerde ‘het risico om in een gecommercialiseerde wereld het perspectief te verliezen’. Hij portretteerde mensen in de grootste Ikea van de wereld. Rodrigo Abd, haalt zijn schouders op voor zo’n onderwerpkeuze. „Jullie in het Westen zijn verwend.” Zelf toog hij naar Afghanistan. „Daar is het dagelijks leven pas zwaar. En verdomd gevaarlijk.”

RISK is van 10 november t/m 7 januari te zien in Foam Fotografiemuseum, Keizersgracht 609, za t/m wo 10.00-17.00, do & vr 10.00-21.00