Verlamde president

De mislukte oorlog in Irak is de belangrijkste factor voor de Democratische winst bij de Amerikaanse Congresverkiezingen van dinsdag. De afschuw van de oorlogsbeelden was een constante in de vele lokale verkiezingswedlopen. Vandaar dat president Bush terecht ontslag heeft verleend aan minister van defensie Rumsfeld die zelfs gezag heeft verloren bij zijn eigen militairen. Rumsfeld is verantwoordelijk voor de grootste blunders in Irak. Zijn vertrek komt te laat maar is een hoopgevend resultaat van de gisteren door Democraten behaalde ruime meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en bijna-meerderheid in de Senaat . Een nieuwe Amerikaanse visie op Irak is hard nodig.

Het is vrij gebruikelijk in Amerika dat de oppositiepartij bij tussentijdse verkiezingen wint. Het is een manier om de fouten van de pas gekozen president bij te stellen. De overwinning van de Democraten op een impopulaire president had nog groter kunnen zijn. En er is geen definitief einde aan de conservatieve golf in Amerika. Omdat president Bush en het Republikeinse Congres niet alleen de belastingen verlaagden, maar ook veel overheidsgeld spendeerden, zijn de kiezers tot nu toe vrijgehouden van de harde kantjes van het conservatisme. Bovendien zijn in veel deelstaten de districten heringedeeld in het voordeel van de tot nu toe heersende Republikeinen. De nieuwe Democraten in het Congres moesten conservatieve ideeën propageren om de verkiezingen tegen hun Republikeinse opponent te kunnen winnen. De oorlog in Irak gaf hun een extra argument in handen.

In het aanhoudend conservatieve klimaat is het opmerkelijk dat Nancy Pelosi waarschijnlijk de eerste vrouwelijke voorzitter wordt van het Huis van Afgevaardigden, terwijl zij links-liberaal is. Haar positie heeft zij te danken aan haar grote politieke organisatietalent, waarmee zij de intern verdeelde Democraten in het Huis wist te groeperen. Het wordt moeilijker voor haar een conservatiever en verdeelder contingent Democraten op één lijn te krijgen. Zij wil niet beginnen aan een afzettingsprocedure voor president Bush wegens vermeende politieke malversaties. Zij geeft de voorkeur aan het tijdens publieke hoorzittingen laten grillen van zijn regeringsfunctionarissen, terwijl die nog in functie zijn. Rumsfeld kan nu alleen nog als ex-functionaris worden gehoord.

Tot nu toe werden publieke onderzoeken geblokkeerd door Republikeinse meerderheden in het Congres. Nu zijn de vertrouwelingen van president Bush, onder wie vice-president Dick Cheney, niet langer veilig voor onderzoeken en zelfs juridische procedures. Op die wordt de regering van Bush eindelijk gedwongen publiekelijk rekenschap geven van de oorlog in Irak. Dat is winst maar daarmee is er nog geen uitweg uit Irak. Als hoofd van de uitvoerende macht moet president Bush het voortouw nemen in het zoeken naar een oplossing. De Democraten zijn nog niet met heldere alternatieven gekomen. Als verbrokkelde oppositiepartij kunnen zij beter hinderen dan meebesturen, zeker vlak voor de presidentsverkiezingen. Van Washington valt komende twee jaar weinig te verwachten.