Op de Oudebildtdijk is alles zoals dertig jaar geleden

Filmmaker Henk Penninga maakte een documentaire over de langste straat van Nederland. De SRV man komt er langs en op nr. 718 wordt ezel Josefien naar binnen gehaald.

‘Alddyk’ is te zien op 12/11, 10.30 uur in de Harmonie, Leeuwarden. Inl.:www.noorderlicht.vpro.nl

Met het zweet in zijn handen zit de Friese filmmaker Henk Penninga in een zaaltje van dorpscafé Het Grauwe Paard in het noord-west-Friese Oudebildtzijl. De cineast maakte een film over de 500 jaar oude Oudebildtdijk, met ruim veertien kilometer de langste straat van Nederland. De huisnummers van dijkwoningen en boerderijen lopen er van 1 tot 1229. Voor de besloten voorpremière heeft hij ruim dertig dijkbewoners uitgenodigd. Na afloop van de documentaire klinkt er luid applaus. Penninga is opgelucht.

Oud-vishandelaar Bartele Kramer (86) komt in beeld terwijl hij vis brengt naar Piet Kuiken (92), bewoner van nummer 1084 aan de dijk. Kuiken, die in september overleed, maakt ‘zonvis’ klaar. Hij rijgt schol, schar en haring aan touwtjes en hangt die te drogen in de wind. Bartele Kramer is onder de indruk van de film. „Ik vind het geweldig,” verzucht hij.

Alddyk beleeft zijn première volgende week tijdens het Noordelijk Filmfestival in Leeuwarden. Penninga is autodidact en runt zijn eigen filmbedrijf Noorderlicht. In 1995 maakte hij een documentaire over het dorp Minnertsga, kortweg Doarp geheten. In Alddyk schetst hij het ontstaan van en het leven op de dijk, waar bewoners elkaar niet of nauwelijks kennen. Er is geen dorpskom. De dijkbewoners zijn Friezen en ‘Hollanders’, zoals de Friezen westerlingen noemen. Er kan veel. Penninga: „Als iemand hier zijn huis paars wil schilderen, kijkt niemand daar raar van op.” Hij spreekt van ‘kleine koninkrijkjes’ en ‘paradijsjes’.

De Alddyk werd in 1505 in één jaar aangelegd door 800 arbeiders uit Zeeland, Brabant en Holland. Sommigen bleven erna in Friesland, waardoor het Bildts is ontstaan, een mengtaal van Fries en Nederlands.

Op nummer 237 wonen broer en zus Hoekstra. Piet Hoekstra vlecht een eendenkooi. Dagelijks krijgt hij er bezoek in zijn ‘praathuis’. Daar staat een bord met de tekst: „Alleen toegankelijk voor vissers, jagers en andere leugenaars.” Op nummer 504 woont garagehouder Dirk van Gelder, die zeven jaar geleden Amsterdam verruilde voor het Friese platteland. „Ik ben van joodse afkomst”, zegt hij na afloop van de voorstelling. „In de oorlog zat ik in Friesland en ik heb altijd contact gehouden met de Friezen.” De Française Lydie Bos woont met haar Nederlandse man en kinderen nu vijf jaar op de dijk. „Saai? Helemaal niet’’, zegt ze in de film. „De seizoenen zijn verschillend. Met een verrekijker zie je roofvogels en hazen in het veld. En ’s winters skieën we van de dijk.”

Penninga toont de dingen zoals ze zijn. Op nummer 718 wordt ezel Josefien binnengehaald door Kees. Twee jochies fietsen naar de enige dorpsschool. SRV-man Van der Kuur rijdt langs zijn vaste klanten. Penninga schreef het scenario, geeft zelf commentaar en nam zelf de interviews af. „Digna Sinka (filmmaakster, red.) bekeek de dvd en zei: „Het is alsof je naar het Nederland van dertig jaar geleden kijkt.”

De cineast heeft de dijk en zijn bewoners zo respectvol mogelijk gefilmd. „Met verscholen eerbied. Ik wil mensen dwingen om rustig te kijken. In die zin is film een autoritair medium.’’

‘Alddyk’ is te zien op 12/11, 10.30 uur in de Harmonie, Leeuwarden. Inl.:www.noorderlicht.vpro.nl