Leraar op weg naar diploma

De politiek heeft het dreigende lerarentekort ontdekt, en komt met originele noodmaatregelen.

Veel leraren die nu voor de klas staan zijn onbevoegd.

Waarom ging Ajax naar de beurs? „Om extra geld op te halen”, oppert een leerling. „Daar hebben ze Huntelaar van gekocht”, weet een ander.

Leraar economie Ralf van Nienes (1975) geeft les aan de 4 havo/5 vwo klas op Lyceum Ypenburg in Den Haag, zestien leerlingen. Voor de bovenbouw heeft hij eigenlijk een diploma nodig van de lerarenopleiding aan een universiteit, een eerstegraads bevoegdheid. Maar die heeft hij niet. Hij is bezig die te halen.

Hij is geen uitzondering in het onderwijs. Ongeveer één op de vijf lessen wordt gegeven door leraren die daarvoor geen bevoegdheid hebben, zo zegt de Inspectie voor het Onderwijs. Oorzaak: het lerarentekort.

Wie zijn die onbevoegden die voor de klas staan? Studenten die nog in opleiding zijn. ‘Zij-intromers’ die uit het bedrijfsleven komen. Of docenten die wel bevoegd zijn, maar niet in het vak waarin ze lesgeven.

„De politiek had het lerarentekort eerder moeten aanpakken”, vindt Van Nienes. Het probleem is niet nieuw. Pas nú komen alle partijen met oplossingen: meer salaris en meer geld voor ‘goede’ leraren zijn de meest genoemde. Het CDA zei gisteren dat studenten voor de klas kunnen, om leraren te ontlasten.

Ralf van Nienes krijgt geen vast contract zolang hij zijn bevoegdheid niet heeft gehaald, dat is het beleid van de school. Maar hij wil zelf ook graag zijn bevoegdheid halen. Hij gaat één dag per week naar de lerarenopleiding van de Leidse Universiteit, hij geeft tien uur per week les.

Om vakkennis gaat het niet. Zes jaar geleden haalde hij zijn doctoraal economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Maar hij mist didactische en pedagogische kennis. „Wat ik moeilijk vind, is om de orde weer terug te pakken nadat er rumoer was.”

Ton van Haperen, docent op de lerarenopleiding in Leiden, vindt onbevoegde docenten slecht voor het onderwijs. Prima natuurlijk als ze stage lopen, maar zet ze niet meteen solo voor de klas. Onbevoegde docenten branden sneller af omdat ze niet goed getraind zijn op ‘risicosituaties’. Daarbij krijgen ze vaak amper begeleiding van de school waar ze werken. „En als ze afhaken, ben je ze voor altijd kwijt. Dat is zonde en slecht voor het imago van de sector.”

Van Nienes vindt niet dat hij voor de leeuwen wordt gegooid. Voordat de opleiding begon, heeft hij een ‘startweek’ gevolgd waarin situaties die zich in de klas kunnen voordoen, werden nagespeeld. Op het lyceum vraagt hij veel in de lerarenkamer en hij heeft een begeleider op school.

Van Nienes denkt dat je met meer salaris alleen, het lerarentekort niet weg krijgt. Hij ziet als oplossing: meer reclame voor opleidingen voor zij-instromers, mensen die overwegen naar het onderwijs over te stappen. Van Nienes is zelf zo’n zij-instromer. Hij werkte zes jaar bij een stichting voor thuiszorg, vorig jaar switchte hij naar het onderwijs. Hij heeft zijn scholingstraject zelf uitgezocht, maar hij komt dan ook uit een „onderwijsfamilie”. Mensen die niets over onderwijs weten, zouden gebaat zijn bij meer informatie, denkt hij.

Leerling Gaurav wist niet dat Van Nienes onbevoegd is. Maar het geeft niet. „Het gaat erom of hij góed lesgeeft, en dat doet hij. Ik heb tot nu toe vier cijfers teruggekregen en er zat niet één onvoldoende bij.”