De grenzen van het banale....

Het tijdperk waarin inhoud belangrijker was dan vorm, is nog nooit zo ver weg geweest.

De nabeschouwing van het debat Balkenende-Bos ging over stropdassen.

Premier van Nederland worden? Werk aan je X-factor, draag een stropdas en rol je ogen niet omhoog als je per ongeluk de dochter van de zittende premier jonger inschat dan ze is. Dat was kortweg de conclusie van de analytici na het debat Balkenende-Bos afgelopen vrijdagavond op RTL4. Presentator Rick Nieman deelde zijn tafel met ‘talent scout’ Henkjan Smits, oud-PSP-politica Andrée van Es en Arendo Joustra, hoofdredacteur van Elsevier.

Henkjan Smits als politiek commentator. Het gegeven markeert het einde van een tijdperk; de periode waarin media ten minste nog veinsden dat inhoud belangrijk was dan vorm. Dat bedrog ligt inmiddels ver achter ons. RTL4 is het eerste medium dat er openlijk voor uitkomt: het gaat alleen om de vorm, het imago, de beelden. En dus laat de zender een muziekproducer opdraven, die als ‘imagodeskundige’ het kunnen van de volgende premier van Nederland mag analyseren.

Smits op zijn weblog: „Er werd me meteen duidelijk gemaakt [door RTL, red.] dat ik geen politieke inhoud hoefde te beschouwen, noch over debattechnieken hoefde te praten maar uitsluitend over de X-factor en de uitstraling en ambitie van beide heren.”

Dat de ‘X-factor’ een grillig begrip is, (Bos heeft het nu niet, Balkenende wel, en drie jaar geleden was het nog andersom) doet er niet toe. Want Elsevier-hoofdredacteur Arendo Joustra deed er in zijn nabeschouwing nog een schepje bovenop. Joustra wijdde zijn eerste minuut spreektijd aan de stropdas die Wouter Bos níet droeg. „Deze man wil premier van Nederland worden en hij staat erbij zonder das – dat is geen premier!”, aldus de voorzitter van het Nederlands genootschap van hoofdredacteuren.

Zelfs van het gezicht van Smits was het ongeloof af te lezen over zoveel oppervlakkigheid. Op zijn weblog schrijft hij later: „Op de punten waar ik voor was ingehuurd, lichaamstaal, authenticiteit en ontspanning, won Balkenende. Vreemd genoeg wezen Andrée en Arendo dezelfde winnaar aan. Dat verbaasde mij nogal.”

Kandidaat-premier Bos mocht van RTL na afloop ook zelf oordelen over het debat. „Ik vond het in elk geval een heel inhoudelijk debat. We hebben het over een boel belangrijke onderwerpen gehad”, zei hij. Dat belooft weinig goeds voor een lijsttrekker die met zijn tijd wil meegaan.

Ingmar Vriesema is redacteur van nrc.next.

Het debat van 3 november en de nabeschouwing zijn te zien via rtlnieuws.nl of 28338 naar 7585.