Ze kan goed praten, maar nog niet lopen

De Japanse professor Hiroshi Ishiguro probeert met Q2 de mens zo natuurgetrouw mogelijk na te bootsen.

De Nederlandse student Freerk Wilbers hielp hem.

Wie het eerst knippert, is af. Het is niet gezegd dat de Japanse robot links op de foto dat spelletje wint van de ‘echte’ mens rechts. Mens en machine ontmoetten elkaar vorige week op een techniekbeurs in Tokyo. De maker van Repliee Q2, professor Hiroshi Ishiguro, probeert met zijn androïde de mens zo natuurgetrouw mogelijk na te bootsen. Q2 is de robotvariant van de Japanse vrouwelijke nieuwslezer Ayako Fujii. Ze knippert met haar ogen, ze gesticuleert met haar handen en beweegt haar mond als ze praat.

Met Repliee Q2 – roze siliconenhuid en echt mensenhaar – had Ishiguro de mens uiterlijk geïmiteerd, maar ook haar bewegingen moesten menselijker. Gedurende een half jaar heeft Freerk Wilbers, student werktuigbouwkunde aan de Technische Universiteit Delft, in Japan geprobeerd de mondbeweging van Q2 natuurlijk over te laten komen als ze praat. Nog geen maand terug in Nederland vertelt hij: „In zo’n gereduceerde versie van de mens zijn juist de menselijke trekken moeilijk vast te leggen. Bijvoorbeeld omdat haar gezicht symmetrisch is.” Via een uitwisselingsprogramma raakte de 24-jarige student, met als specialisatie Intelligent Mechanical Systems, bij het project van professor Ishiguro betrokken. „Mijn begeleider tipte hem als ‘crazy professor’, en ik schreef me bij hem in. ”

Repliee Q2 heeft 42 actuatoren (kunstmatige spieren). Professor Frans Groen van de Universiteit van Amsterdam, die zich bezighoudt met autonome systemen, noemt dat een relatief groot aantal. Toch blijft het aanzienlijk achter bij de ruim 600 spieren van het menselijk lichaam. Maar Repliee Q2 heeft er geen 600 nodig: ze kan met haar piepschuim onderlijf bijvoorbeeld niet opstaan van haar stoel. Al haar pneumatische actuatoren, en ook haar microfoons en sensoren, zijn gericht op menselijke interactie. Dit soort specialisatie zie je veel in de robotica, zegt Groen. De ene robot kan heel goed praten, maar niet lopen. De lopende lijkt niet op een mens. De mensgetrouwe robot kan niet schaken. „We vorderen met kleine stapjes.”

Het is Wilbers nog niet gelukt om de mondbewegingen van Q2 tijdens spraak echt natuurlijk te krijgen. Hij hoopt hier in zijn afstudeerwerk mee verder te kunnen. Hij gaat als volgt te werk. Met een speciale camera filmt hij 31 stipjes op het gezicht van een pratende vrouw. Vervolgens krijgt de robot op dezelfde plaats stipjes op haar gelaat. Daarna probeert hij de actuatoren (van de 42 worden maar liefst elf ‘spieren’ gebruikt om tijdens de spraak haar mond zo goed mogelijk te laten bewegen) zo aan te sturen, dat de bewegingen van de stipjes overeenkomen. „Dat proces wil ik nog automatiseren.”

Wie denkt dat na een half jaar ‘samenwerking’ een mooie band is ontstaan tussen Wilbers en Q2, komt bedrogen uit. „Toen ik haar voor het eerst zag was ik enorm onder de indruk. Als ik haar vast moest pakken deed ik dat toch anders dan ik bij een wasmachine zou doen. Maar hoe langer ik met haar werkte, hoe meer ik haar als apparaat ging zien.”

Q2 in actie: www.ed.ams.eng. osaka-u.ac.jp/development/Humanoid/ReplieeQ2/ReplieeQ2_eng.htm of 13647 naar 7585.