Wat glinstert aan het eind van de pijplijn?

Waar was u toen het licht uitging in West-Europa?

Als u zaterdag hier in buurt was, heeft u niets gemerkt. Maar in Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk en België praten ze er bij wijze van spreken nog steeds over. De storing leidde tot tegengestelde oproepen. Meer Europees beleid. Nee, stop het aanwakkeren van concurrentie.

In Nederland verdedigt minister van Economische Zaken Joop Wijn (CDA) volgende week in de Eerste Kamer het wetsontwerp van zijn voorganger Laurens-Jan Brinkhorst (D66) voor de splitsing van de energiebedrijven. Het kabinet wil de netwerken ontkoppelen van de energieverkoop. Vervolgens mag alles worden verkocht aan private financiers, mits meer dan de helft van de netwerken in publieke handen blijft. Nu zijn de grote energiebedrijven in handen van lokale en provinciale overheden.

De vier grootste energiebedrijven verzetten zich. Vandaag spreek de minister het kwartet Nuon, Essent, Eneco en Delta. Een enkel kleiner bedrijf, zoals NRE in Eindhoven, heeft zijn hoofdactiviteiten al zoveel mogelijk verkocht.

Minister Wijn noemt het inmiddels ‘voorstelbaar’ dat de rijksoverheid de netwerken (gedeeltelijk) zelf koopt. „Vanzelfsprekend gaat het hier om substantiële bedragen.” Hij durft geen getallen te noemen. Maar er is meer. Wijn meldt „duidelijke signalen van achterstallig onderhoud van de netwerken”.

Dat worden nog lastige onderhandelingen. Wie gaat de kosten van het achterstallig onderhoud betalen? De particuliere gebruiker, de bedrijven die grootgebruikers zijn, of betalen de voormalige aandeelhouders van de elektriciteitsbedrijven, die straks een kapitaal verdienen met de verkoop van het netwerk?

Naast het aanbod van Wijn voor een overname van de netwerken ligt een subtiel dreigement van Gerrit Zalm (VVD), minister van Financiën. Zalm gebruikt zijn weblog soms om proefballonnetjes te lanceren. Onlangs vroeg hij aandacht voor een ‘opmerkelijke bijdrage’ van een lezer van zijn blog op de splitsingswet. De minister, erkend liefhebber van detectives, laat het aan de lezer over de clou te ontdekken.

En die is...staat de wet Fido, afkorting van Financiën Decentrale Overheden, de gemeenten en provincies wel toe om te blijven beleggen in risicovolle aandelen als die van elektriciteitsbedrijven op een vrije (Europese) markt? Het precedent is er. De provincie Overijssel en 24 gemeenten verkochten vorig jaar hun aandelen in de multinationale pijpenproducent Wavin. Mede om Fido. Wavin had expansiekapitaal nodig. Dat werd de overheidsaandeelhouders te riskant.

Menno Tamminga