Verkeerde klemtoon in het Engels irriteert het meest

Wie zijn Engels wil verbeteren, moet allereerst op zijn klemtonen letten. Dat concludeert de taalkundige Rias van den Doel uit het onderzoek waarop hij aanstaande donderdag in Utrecht promoveert.

Van den Doel onderzocht hoe moedertaalsprekers van het Engels denken over veelvoorkomende uitspraakfouten van Nederlandstaligen: ‘bed’ uitspreken als ‘bet’ bijvoorbeeld. Zowel Amerikanen als Engelsen bleken het zwaarst te tillen aan foutief gelegde klemtonen – ‘perféct’ in plaats van ‘pérfect’. Dat is niet zo verwonderlijk, want een verkeerd gelegde klemtoon maakt een woord snel onbegrijpelijk. Toch vonden de meeste proefpersonen bijvoorbeeld ook de uitspraak van het woord ‘red’ met een Nederlandse huig-r onacceptabel, ook al leidt die uitspraak nauwelijks tot misverstanden. Eén proefpersoon meldde dat hij zo’n r te Duits vond klinken, „hetgeen voor een Engelsman klinkt als een gekke professor”.

Aan het internetonderzoek namen ruim vijfhonderd moedertaalsprekers van het Engels deel, niet alleen uit de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, maar ook uit onder meer Ierland en Australië. Van den Doel stelde een hiërarchie van fouten op die gebruikt kan worden in het uitspraakonderwijs. De fouten die moedertaalsprekers het zwaarst vinden wegen, zouden daarin de meeste aandacht moeten krijgen.

Britse sprekers bleken veel fouten uit de taal van Nederlanders te halen, maar deze lankmoedig te beoordelen. Amerikanen merkten minder fouten op, maar oordeelden strenger. Dit is verrassend – uit een onderzoek onder Nederlandse studenten en docenten Engels bleek juist dat men verwachtte dat Britten strenger waren. Misschien zijn Engelsen meer gewend aan vreemde talen doordat ze in Europa wonen. Omgekeerd zouden Amerikanen een vreemde tongval verbinden met immigratie en daardoor onder andere met dreiging op de arbeidsmarkt.