Jonathan Littell blijft liever thuis

„Wat ertoe doet, is het boek,” zegt de Amerikaanse schrijver Jonathan Littell. De kersverse winnaar van de Prix Goncourt 2006 schuwt de media en komt niet naar Parijs .

De Amerikaanse winnaar van de meest prestigieuze literaire prijs van Frankrijk blijft voorlopig in Spanje. Jontathan Littell (39), die gisteren de Prix Goncourt won met zijn debuutroman Les bienveillantes, liet vanuit Barcelona weten de jury niet voor het hoofd te willen stoten, maar toch niet naar Parijs te komen. „Hij heeft geen behoefte aan publiciteit”, verklaarde zijn uitgever. „Uit schroom maar ook omdat hij van mening is dat de literatuur niet thuishoort in de spektakelmaatschappij. Wat ertoe doet, is het boek. ”

Littell, die de Amerikaanse nationaliteit heeft maar zijn ruim 900 pagina’s tellende boek in het Frans heeft geschreven, laat hierin Obersturmführer Maximilian Aue aan het woord, een in Frankrijk opgegroeide, ambitieuze Duitser die actief bijdraagt aan de moord op de joden. De roman, ook al bekroond met de Grand Prix de l’Académie française, zorgde de afgelopen maanden al voor een groot debat in Frankrijk rondom vragen als: Mag je van een SS-er de held maken van je roman? Mag je een nazi die jaren van zijn leven inzet voor het decimeren van de joden wel neerzetten als een doodgewoon mens, iemand zoals u en ik, met zijn frustraties en liefdesperikelen?

Les bienveillantes (de titel verwijst naar de mythologische schikgodinnen) is beïnvloed door Claude Lanzmanns film Shoah, en door beelden van de Vietnamoorlog, die Littell als kind op televisie zag en die ook het werk van zijn vader, de spionageschrijver Robert Littell, hebben beïnvloed. Als werknemer van diverse niet-gouvernementele organisaties, bezocht Littell ’s werelds brandhaarden: Afghanistan, Bosnië, Rwanda, China. In 2001 nam hij ontslag, vestigde zich met zijn gezin in Barcelona en begon aan zijn onderzoek. Hij reisde naar Stalingrad, naar Kiev en Kharkov, bestudeerde oorlogsarchieven en administratie van de nazi’s, beeld- en geluidsmateriaal. Na drie jaar schreef hij zijn boek, naar eigen zeggen in vier maanden.

Hoewel de kritiek in eerste instantie onder de indruk was, bleef de polemiek niet lang uit. Pervers, werd er in Parijse kringen gezegd, not-done, „Tom Ripley in het land van Shoah”, schreef Peter Schöttler in Le Monde. Ondertussen geeft Littell mondjesmaat interviews en verschijnt hij niet op televisie. De verkoop lijdt er niet onder: 250 duizend exemplaren werden al verkocht. Een Nederlandse vertaling verschijnt naar verwachting begin 2008 bij De Arbeiderspers.

Voor een recensie van ‘Les bienveillantes’: zie www.nrc.nl