Houd Saddam in leven

In de discussie voor of tegen de doodstraf voor de gewezen Iraakse dictator Saddam Hoessein is sinds zijn veroordeling zondag ook een gelegenheidsargument gebruikt: hij heeft nog aanhang in zijn voormalige Ba’ath-partij die Irak heeft gedestabiliseerd. Zolang Saddam leeft, zouden zijn sunnitische aanhangers iemand hebben om voor te strijden en vallen er nog meer doden. Maar zelfs dat argument gaat niet op. De burgeroorlog tussen sunnieten, shi’ieten en Koerden escaleert zodanig dat het proces tegen Saddam daar nauwelijks nog een rol in speelt. Het is een bijzaak geworden bij de massale mensenrechtenschendingen die ongestraft in Irak plaatshebben. De doodstraf verschaft de aanhangers van Saddam hooguit een aanleiding om harder van leer te trekken. Voorlopig wordt het vonnis niet ten uitvoer gebracht omdat Saddam nog in hoger beroep gaat en voor andere misdrijven tegen de mensheid terecht moet staan.

Des te meer reden om de eergisteren uitgesproken doodstraf tegen Saddam door het Iraaks tribunaal te veroordelen. De oorlog tegen het Irak van Saddam is onder andere begonnen om een rechtsstaat te vestigen. Daar passen de doodvonnissen voor de oud-dictator en sommige van zijn medewerkers niet in. Het tribunaal in Bagdad heeft geen onafhankelijke internationale status, zoals hoort bij de berechting van personen die worden verdacht van misdrijven tegen de menselijkheid. Onder druk van de Iraakse regering zijn rechters vervangen en is de verdediging gekortwiekt. Het proces was niet fair volgens Europese normen, zodat de aanhangers van Saddam hier terecht bezwaar tegen kunnen maken.

Ook in uitzonderlijke omstandigheden is de doodstraf in strijd met de rechtsnormen van de Europese Unie en het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens. De opmerking van premier Balkenende gisteren in het programma Buitenhof dat met het vonnis ‘recht wordt gedaan’ is daarom misplaatst. Ze staat ook op gespannen voet met de grondwettelijke taak van de regering om de internationale rechtsorde te bevorderen. Op die orde is de beoogde status van Den Haag als internationale juridische hoofdstad gebouwd. En die rechtsorde keert zich in het voetspoor van de Europese tegen de doodstraf. Alle VN-tribunalen, in Rwanda, Joegoslavië en in Sierra Leone, kennen de straf niet. Degenen die de tribunalen hebben opgezet, vinden ook niet dat een ‘schrikbewind’ het ‘zware oordeel’ van de doodstraf moet krijgen.

Gelukkig hebben enkele van Balkenende’s Europese collega’s de Europese en internationale rechtsorde wel verdedigd. EU-voorzitter Finland stelde dat de Unie onder alle omstandigheden tegen de doodstraf is. Ook de Spaanse premier Zapatero heeft dat verklaard.

Saddam verdient natuurlijk zwaar te worden gestraft voor zijn misdaden. De rechtsstaat is de ultieme weerlegging van de gewetenloosheid van Saddams regime. Irak mag niet worden opgegeven. Ook daar moeten de mensenrechten worden nageleefd. Daarom mogen de doodvonnissen tegen Saddam en zijn trawanten nooit worden voltrokken.