De vloek van het zilver

De geschiedenis van Noord- en Zuid-Amerika loopt sterk uiteen. De Britse historicus J.H. Elliott laat in het verbluffende Empires of the Atlantic World (Yale University Press, €34,50) zien hoe dat zo is gekomen – en hoe het heel anders had kunnen gaan. ‘Empires of the Atlantic World is vergelijkende geschiedschrijving op haar best’, aldus Remco Raben. ‘De verschillen winnen het van de overeenkomsten bij Elliott. Natuurlijk bestonden er grote gelijkenissen tussen de twee koloniale rijken. Maar Elliott laat vooral zien hoezeer de trajecten in Noord- en Zuid-Amerika eigenlijk al vanaf het begin uiteenliepen. Van het grootste belang was de vondst, door de Spanjaarden, van goud en zilver in de Amerikaanse bodem. Het edelmetaal was zo onuitputtelijk, dat het lange tijd de grootste bron van welvaart bleef voor het hof in Spanje en de elites in de kolonie, en een gezonde economische ontwikkeling in de weg stond. Heel anders was het in Virginia, waar de eerste kolonisten zich ternauwernood staande konden houden en waar de lokale producten zich nauwelijks voor de handel leenden. Daarnaast toont Elliott dat de lokale omstandigheden in de kolonie van minstens zo groot belang waren.’