Simpel: minder regels, meer winst

Al twaalf jaar voert de VVD volgens de oppositie een keiharde, neo-liberale hervormingsagenda door.

Dat verwijt is niet geheel onterecht.

Ze voerden verreweg de meest inhoudelijke campagne van alle partijen. Hele dagen besteedde de VVD de afgelopen weken aan veiligheid, onderwijs en economie. Urenlang praatten ervaringsdeskundigen, experts en mensen uit de praktijk in op de top drie van de lijst.

Mark Rutte (fractievoorzitter en nummer één), Rita Verdonk (minister voor Vreemdelingenbeleid en nummer twee) en Henk Kamp (minister voor Defensie en nummer drie) hoorden het aan en praatten er samen over. Ze concludeerden dat deze mensen uit de praktijk bij hun partij aan het enige juiste adres waren.

Intussen is de opzet van de campagne onderwerp van discussie. Een inhoudelijke campagne, prima, maar niet als de partij in de peilingen gestaag daalt tot ruim onder het huidige zetelaantal van 26. Vandaar de belofte van Mark Rutte, vorige week, om bij de campagnestart één onderwerp te agenderen als „hét leidende thema tot 22 november”.

Sinds de val van het tweede kabinet-Balkenende op 29 juni vormen VVD en CDA een minderheidskabinet. Dankzij een verdeelde Kamer (zowel ter linker als ter rechterzijde van de coalitie zijn voldoende zetels voor wisselende meerderheden) gaat regeren met 70 van de 150 zetels relatief eenvoudig.

Zelf draagt de VVD al veel langer regeringsverantwoordelijkheid. Twaalf jaar, om precies te zijn. Van 1994 tot 2002 met de PvdA, in de twee ‘paarse’ kabinetten-Kok. En sinds 2002 met het CDA, in drie kabinetten-Balkenende. In die tijd is veel van waar de VVD voor staat, gerealiseerd.

Onder ‘paars’ met name privatiseringen, onder Balkenende een aantal stelselwijzigingen (ziektekostenverzekering, WAO, WW). Door de oppositie worden vooral de perioden-Balkenende omschreven als het realiseren van een keiharde, neo-liberale hervormingsagenda.

Dat is niet geheel onterecht. Zo is de sociale zekerheid grondig hervormd, is de winstbelasting voor bedrijven enorm gedaald en is een begin gemaakt met het verminderen van het aantal overheidsregels. Een belangrijk ander wapenfeit is dat de overheidsfinanciën op orde zijn.

Toch luidt het nieuwe, leidende thema dat Mark Rutte zaterdag onthulde: „Het karwei begint nu pas echt.” Want de VVD wil méér.

Wat dat ‘meer’ is, staat voor een deel in een nieuw beginselmanifest, Om de vrijheid. Dat manifest was weinig verrassend, maar definieerde wel opnieuw het profiel van de partij.

Meer over wat de partij de komende jaren wil, staat vooral in het korte, concrete verkiezingsprogramma Een samenleving met ambitie – een soort krant op tabloid-formaat van niet meer dan vier pagina’s. „Belastingverlaging voor iedereen. Alle schijven: min 3%” staat op de voorpagina daarvan. Waarna wordt voorgerekend dat hierdoor „een gemiddeld Nederlands gezin per jaar 1.400 euro extra krijgt te besteden”.

Ook de belasting op erfenissen wordt gehalveerd. Verder wil de VVD de OZB voor huiseigenaren afschaffen, kinderopvang gratis maken, niet aan de hypotheekrente komen („De hypotheekrenteaftrek staat als een huis”) en „is en blijft” de AOW-leeftijd op 65 „en hoeven ouderen niet mee te betalen aan hun eigen AOW”.

Tenslotte moeten er minder bestuurders komen, meer werk (door een eenvoudiger ontslagrecht, geen bijstand voor werklozen onder de 27 en een halvering van de huidige duur van de werkloosheidsuitkering), meer bevoegdheden voor de politie en minder bureaucratie in de zorg.

Maar gaat het de VVD lukken met dit „karwei nu echt te beginnen” in een volgend kabinet?

Want ondanks het liberale profiel van de afgelopen kabinetten, lijkt de VVD in déze campagne kind van de rekening te worden. De campagne spitst zich immers vooralsnog toe op de vraag wie de grootste wordt: Bos of Balkenende. Van zijn kant sprak Rutte zich al vroeg uit vóór voortzetting van de huidige coalitie met het CDA – zelfs zonder een derde partij. Maar tot nu toe krijgt hij nul op het rekest. In de tweestrijd met de PvdA om het Torentje wil het CDA (nog) geen kleur bekennen.

Mocht het CDA de verkiezingen winnen, dan is de VVD de meest voor de hand liggende coalitiepartner. De vraag is alleen of beide partijen samen een meerderheid halen. Vooralsnog wijzen de peilingen daar niet op.