Het is de tijdgeest die lomp is, niet wij

Kijkt televisie! Nu met nog beter weekend! ’t Is echt waar. Was de zaterdagavond jarenlang immens vervelend, nu is Sonja er weer. En daarin gaat het over de televisie op de televisie zónder dat je het gevoel krijgt naar ‘buisbestuiving’ te zitten kijken, zoals Youp van ’t Hek al dat bij elkaar op bezoek gaan treffend noemde. Bij Sonja Barend werkt het anders, zij wil van haar gasten weten hoeveel invloed televisie nu heeft op de maatschappij. De verruwing, de toenemende lompheid, zijn „wij van de televisie” daar schuldig aan? Ze leek zelf te denken van wel. Haar eerste gast Paul de Leeuw glibberde naar vermogen onder de vraag uit. Er werden verschillende fragmenten uit zijn shows vertoond, sommige aandoenlijk, andere regelrecht ontzettend. De aanklacht die Renate Dorrestein destijds uitsprak, dat Paul de Leeuw hét voorbeeld was geworden van het soort entertainment dat neerkomt op „lachen om andermans weerloosheid”, werd herhaald. Zat wel wat in, zei De Leeuw, maar hij had nergens spijt van. Een fragment waarin hij elke keer als een jongen zijn mond opendoet, „Stil nou” krijst, noemt De Leeuw nu wel lomp, maar meteen proest hij erachteraan: „Ik vind het heel grappig.” Van enig misbruik van zijn gasten ten dienste van de show wil hij niets weten: „Je moet ze wel met een bepaald respect behandelen”, verklaart hij vroom. De zaal ligt dubbel en De Leeuw verklaart in één moeite door dat gasten weten wat ze in zijn programma te verwachten hebben. In dat laatste krijgt hij in zekere zin gelijk van minister van Defensie Henk Kamp, die ooit van Jan Mulder op de televisie toegevoegd kreeg: „Ach sodemieter toch op man!” Hij had toen besloten nooit meer bij Barend & Van Dorp te komen en ook nu gaat hij nergens heen zonder zich van tevoren een goed beeld te vormen van wat hem te wachten staat. Hij vond dan ook dat premier Balkenende, die onlangs bij Pauw & Witteman door rapper Ali B. toegesproken werd alsof ze samen op breakdanceles gezeten hadden, zichzelf niet in zo’n situatie had moeten brengen. Maar de mediabelustheid van politici staat voor niets, zoals Sonja ons met enkele welgekozen fragmenten liet zien.

De aanwezigen wuifden allemáál overigens elke verantwoordelijkheid voor enige vorm van verruwing of aso-gedrag weg, dat was overschatting van de televisie. „Het is gewoon de tijdgeest”, meende politiek verslaggeefster Wouke van Scherrenburg. Alleen minister Kamp zag het anders: hij wilde wel geloven dat de televisie onaangenaam gedrag niet veroorzaakte, maar invloed leek hem er onmiskenbaar van uit te gaan.

De rest van het weekend geprobeerd uitsluitend programma’s te zien waarin normale, behoorlijke volwassenen met elkaar over echte onderwerpen praten of waarin je iets te zien of te horen krijgt dat de moeite waard is. Dat was heel gemakkelijk dankzij Boeken, Buitenhof en, hoezee en hoera, NPS Arena, aan het eind van de zondagmiddag. De sfeer is er gezellig caféachtig maar niet grof, presentatrice Hadassah de Boer stelt zich niet aan alsof zijzelf de hoofdgast is en ze praat enigszins randstedelijk maar wel goed ingevoerd. Verder zie je er schitterende dingen: gisteren een verrukkelijke mini-opera, een regelrecht adembenemende masterclass van pianist Daniel Barenboim, die een heel goede jonge pianist voor je ogen en oren nóg beter maakt en en passant de luisteraars heel veel leert over de rijkdom van een Beethovensonate – je gaat echt van de mensheid houden als je deze vorm van intensieve aandacht voor muziek ziet. En dan werden er ook nog onbekende jazzfragmenten vertoond. Ik ga voortaan elk weekend televisie kijken. Dat is interessant!

Zie ook ‘Ogen’ op www.nrc.nl/ogen