Helaas geen kerstjingles meer

Iedereen kent hun stem ergens van, maar niemand weet wie het precies zijn.

Vandaag: de NS-omroeper.

„Aankomend weekend vinden er werkzaamheden plaats tussen Duivendrecht en Schiphol.” Op het treinperron levert dit bericht een hoop gemopper op. Arie Leenman (49) kan daar niets aan doen. Als zogenoemd ‘stafmedewerker reizigersinformatie’ is hij alleen de boodschapper.

Ieder jaar roept Leenman de 9.000 mededelingen van de Nederlandse Spoorwegen om die vooraf kunnen worden ingesproken. Berichten over internationale treinen, werkzaamheden, extra controles en rookverboden bijvoorbeeld. En de oproep om goed op zakkenrollers te letten.

Het omroepen gebeurt vanuit zijn omroepstudio in Breda. Tien jaar geleden werden berichten nog opgelezen op de stations zelf, maar volgens Leenman, die al 27 jaar bij de NS werkt, waren reizigers daardoor vaak niet goed op de hoogte. „Omroepmedewerkers moesten in die periode álle berichten zelf schrijven. Dat was praktisch onmogelijk.”

Leenman vond dat er een standaard moest worden ontwikkeld voor het omroepen van berichten. „Toevallig had ik thuis een studio. Gewoon, als hobby, om muziekcompilaties mee te maken. Daar ben ik berichten gaan inspreken.”

Inmiddels is het al tien jaar zijn werk. Maar hij doet niet alles. Voor vertragingen is er een vrouwelijke computerstem verbonden met de computer van de nationale verkeersleiding. Wanneer een trein te laat binnenkomt, wordt het automatisch omgeroepen. Voor acute situaties zijn er op alle twaalf verkeersleidingscentra in Nederland ook nog omroepmedewerkers aanwezig. Die roepen alle live berichten om.

Het vak leerde Leenman op Schiphol. Vervolgens leidde hij alle omroepmedewerkers van de NS op. Want een goed omroepbericht, stelt Leenman, is niet eenvoudig. „Je moet letten op de articulatie, de spreeksnelheid en de verstaanbaarheid”, legt hij uit. Zijn omroepstem lijkt dan ook nauwelijks op zijn normale stem. „Als ik nu zeg: ‘de treinen rijde’, spreek ik de letter ‘n’ niet uit. Met mijn omroepstem doe ik dat wel. Daarom word ik nooit herkend.”

Na tien jaar is Leenman wel wat streken verleerd. „Ik werkte eerst in Dordrecht, waar ik de perrons kon overzien. Dan riep ik: ‘Mocht de dame op perron twee haar hand zoeken, die zit bij haar buurvrouw in de tas.’ Dan lagen alle collega’s dubbel. De regels zijn nu strenger. Ik mag ook geen kerstjingle meer draaien rond de feestdagen. Dat artistieke mis ik wel eens.”

Beluister fragmenten van NSomroeper Arie Leenman op www.nrc.nl/bekend