Een toonbeeld van integriteit

Bülent Ecevit was tussen 1974 en 2002 vijf keer premier van Turkije. In 2002 stuurden de Turken hem weg – nu rouwen ze: Ecevit overleed vannacht.

Bülent Ecevit Foto Reuters Turkish Prime Minister Buerent Ecevit waves as he arrives in Helsinki in this December 11, 1999 file photo. Ecevit, who sent troops into Cyprus in 1974 and secured coveted European Union candidate status for his country in 1999, died on Sunday aged 81, the Anatolian state news agency said. REUTERS/Michael Urban (FINLAND) REUTERS

Veel veranderde in de carrière van Bülent Ecevit, de Turkse politicus die vannacht op 81-jarige leeftijd overleed. Aan het begin van zijn loopbaan geloofde hij in de dictatuur van het proletariaat, maar aan het einde nam hij het voortouw bij de privatisering van Turkse staatsbedrijven. In de jaren vijftig en zestig geloofde hij in de strijd tegen het imperialisme, maar in zijn laatste jaren als premier was hij een trouwe bondgenoot van de Verenigde Staten. Bij alle veranderingen bleef echter één ding overeind: Ecevits persoonlijke integriteit. Veel Turkse politici zagen en zien de staat als een melkkoe die ze voor eigen gewin kunnen aanwenden. Ecevit echter is nooit en te nimmer van welke vorm van corruptie ook beschuldigd.

Turkije is niet meer hetzelfde land, nu Ecevit er niet meer is. Voor jonge Turken was Ecevit vaak de eerste politicus die ze in hun leven op televisie zagen. Vijf keer was hij premier en bij alle belangrijke gebeurtenissen in Turkije was hij er bij. Ecevit was premier in 1974 en gaf toen opdracht tot de invasie van Cyprus, een beslissing die hij tot de dag van zijn dood heeft verdedigd. Na de staatsgreep van 1980 zat hij enige tijd gevangen en het was pas aan het einde van de jaren negentig dat hij aan een werkelijke politieke comeback begon. Ecevit, die naast politicus ook dichter was (en Shakespeare-vertaler), had het geluk premier te zijn toen Turkse commando’s de leider van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK), Abdullah Öcalan, terugbrachten naar Turkije. De nationalistische golf van geluk die dit teweegbracht leidde ertoe dat Ecevit een gigantische overwinning boekte in de verkiezingen van 1999. Hij werd opnieuw premier.

Maar toen ging het mis. Ecevit was oud geworden en volgens steeds meer bronnen gingen zijn verstandelijke vermogens achteruit. Nog even boekte hij een succes toen in 1999 de Europese Unie Turkije officieel tot kandidaat-lid verklaarde. Maar daarna begonnen de problemen. Binnen de coalitie ontstonden er steeds meer conflicten tussen Ecevits DSP-partij en de extreem-nationalistische MHP. Ook economisch ging het fout: een herstelprogramma van het IMF waarbij de Turkse lire aan de dollar werd gekoppeld, liep van de rails met als gevolg dat de Turkse munteenheid op één dag tientallen procenten devalueerde. Aan het einde van zijn premierschap werd Ecevit in Turkije, waar liefde en afkeer elkaar snel kunnen afwisselen, gehaat. In 2002 legde zijn DSP het kansloos af tegen de AK-partij van de huidige premier, Erdogan.

Maar vanmorgen op de Turkse televisie was die laatste periode van zijn politieke carrière eigenlijk al weer vergeten. Alle zenders toonden foto’s van Ecevit van vroeger, veel daarvan met echtgenote Rahsan, die hij op zijn luxe middelbare school in Istanbul ontmoette en van wie hij – zo zeggen veel Turken vertederd – tot op de dag van zijn dood bleef houden. Na de hersenbloeding die Ecevit enige maanden geleden trof, leek het land voorbereid op zijn dood maar de klap kwam vandaag toch nog hard aan. Turkije is in diepe politieke rouw.