Verkoelende lichtbries

Dit ‘duikplankje’ is korter dan een halve millimeter. Het kan veren als een echte duikplank en staat in een vacuüm meetopstelling in een lab in Californië. Op het uiteinde zit een minuscuul spiegeltje. In Nature is deze week te lezen hoe dat met laserlicht werd afgekoeld tot 135 milligraden boven het absolute nulpunt. Dat nadert de koudelimiet waarbij quantummechanische verschijnselen kunnen optreden - zelfs in dit spiegeltje met afmetingen die, hoe klein ook, bij de alledaagse wereld horen. De truc is dat het plankje en het spiegeltje zo weinig wegen dat zelfs lichtdeeltjes die tegen de spiegel weerkaatsen merkbaar druk uitoefenen. Door de hoeveelheid laserlicht slim te variëren, kan dan de minieme verende beweging van het spiegeltje (algauw alleen nog de thermische beweging van de atomen) met tegendruk steeds meer gedempt worden. Zoals een verende duikplank te dempen is door op het juiste moment een sprongetje op het uiteinde te maken. Het plankje en vooral het spiegeltje worden zo steeds dieper ‘bevroren’. Meer hierover op pagina 47. (MvdH)