Van Turkije heeft Cyprus nu niets te verwachten

Cyprus wil dat Turkije zijn havens en vliegvelden openstelt voor (Grieks-Cyprische) schepen en vliegtuigen. Maar voor Ankara is het is niet de tijd voor grote gebaren.

NICOSIA, 4 NOV. - Nee, nee, nee - dit probleem gaat over Europa, niet over Cyprus. Thomas Kazakos, hoofd van de brancheorganisatie voor de scheepvaart in Cyprus brandt los over de beperkingen die Turkije aan het vrachtvervoer oplegt. ”Stel je eens voor dat een schip onder Nederlandse vlag vaart, een Duitse bemanning heeft en in Frankrijk is verzekerd. Dat is een Europees schip zou je zeggen. Maar als ook maar één procent van het schip in handen is van een maatschappij die in Cyprus is gevestigd, mag het geen enkele Turkse haven binnen. Als Turkije zo`n schip weigert, is het niet alleen ons probleem, maar ook uw probleem.”

Nog twee maanden heeft 2006 te gaan en in die periode zal de Cyprische scheepvaart nog vaak in Europese fora worden besproken. Turkije, dat graag lid wil worden van de Europese Unie, heeft het Ankaraprotocol ondertekend, dat onder andere bepaalt dat het zijn vliegvelden en havens moet openstellen voor verkeer uit Cyprus.

Tot woede van Brussel heeft Turkije dat nog steeds niet gedaan. Woensdag komt de Europese Commissie met een rapport over Turkije en EU-voorzitter Finland hoopte in de aanloop daartoe de heikele kwestie van de havens en vliegvelden op te lossen. Maar de crisisbijeenkomst in Finland over dit probleem die voor zondag stond gepland, is afgelast.

De Republiek Cyprus (700.000 inwoners) heeft meermalen laten weten dat het dit keer menens is. ”Als de havens en vliegvelden aan het einde van dit jaar niet zijn opengesteld, is het onvermijdelijk dat er sancties tegen Ankara worden getroffen”, zegt Erato Markoulli van het Cyprische ministerie van Buitenlandse Zaken. ”De dag der beslissing is gekomen.”

Waarom hecht Cyprus zoveel waarde aan de openstelling? Is het alleen een kwestie van de nationale trots, die erkend wil worden? ”Absoluut niet”, zegt Serghios Serghiou, hoofd van de afdeling koopvaardij van het ministerie van Verbindingen. Cyprus staat qua geregistreerde tonnage nummer 10 op de wereldranglijst, binnen de EU neemt het (na Griekenland en Malta) de derde plaats in.

Sinds 1987, vertelt Serghiou, mogen schepen met de Cyprische vlag niet meer aanleggen in Turkije, sinds 1998 geldt dat verbod voor elk schip dat Cyprus heeft aangedaan. Door deze maatregelen lijdt Cyprus, zo vertelt Serghiou, elk jaar groot verlies. Eigenaren registreren hun schepen niet onder de Cyprische vlag omdat ze, als zij dat doen, nooit goederen in Turkije kunnen afleveren.

Cyprus was een belangrijk centrum voor overslag maar dat is, sinds het Turkse verbod flink minder geworden. ”Per jaar lijden we, zo denken we, 140 miljoen euro verlies”, zegt Serghiou. De hele maritieme sector in Cyprus levert per jaar 300 miljoen aan inkomsten op.

Voor een kleine economie als Cyprus is 140 miljoen een groot verlies. ”Openstelling van de havens en vliegvelden kan Turkije in 24 uur regelen”, zegt scheepvaartbaas Kazakos.

Maar de atmosfeer in de regio is veranderd. De relatie tussen Turkije en Brussel is verslechterd en dus is Ankara niet meer bereid dergelijke grote gebaren te maken. De president van de `Turkse Republiek Noord-Cyprus`, Mehmet Ali Talat, streed vroeger voor de hereniging van het eiland. ”Maar nu luistert hij naar zijn bazen in Ankara”, zegt een Turks-Cyprioot, die niet met naam in de krant wil. ”Talat heeft het nu niet eens meer over een federatie”, zegt Erato Markoulli. Net als zijn voorganger, Rauf Denktas, wil hij, zegt zij, eigenlijk twee aparte staten.

Maar wat gebeurde er met de Turks-Cyprioten die op de barricaden stonden voor hereniging? Laten zij toe dat Talat dat oude ideaal in de steek laat? Ja, want het liberale kamp in Noord-Cyprus is een diepe depressie ingegaan. De Grieks-Cyprioten zeiden in 2004 `nee` tegen het plan van de VN om het eiland te herenigen. De Unie hield zich ook niet voldoende aan haar belofte om het noorden, dat `ja` zei bij het referendum, uit zijn isolement te halen. En dus hebben veel liberale Turks-Cyprioten zich van de politiek afgekeerd.

Zo staat de kwestie-Cyprus er somber voor. Praatten de Cyprioten twee jaar geleden nog serieus over eenheid, nu kissebissen zij over Turks-Cyprische aardappelen die voor Europa waren bestemd, maar daar nooit aankwamen.

”Wij wilden de Turks-Cyprische aardappelen best uitvoeren”, zegt Markoulli, ”maar Talat blokkeerde dat.” Niet waar, zegt een woordvoerder van de Turks-Cyprische Kamer van Koophandel: het liep vast op de vraag wie de aardappelen naar de haven van Limassol zou vervoeren. In die atmosfeer blijven de havens en vliegvelden in Turkije potdicht voor Cyprus.