‘Politiek incorrect, als het even kan’

Discussieprogramma Rondom 10 bestaat dit seizoen 25 jaar. Cees Grimbergen presenteerde sinds 1999 al bijna 200 afleveringen. Grimbergen: „Wij zijn uniek in het stelselmatig aan het woord laten van de gewone burger.”

Door Tom Rooduijn

„Wij proberen ons te onderscheiden van die stroom aan babbelprogramma’s. Dat rondpompende circus van steeds dezelfde gezichten. Niet wéér die gratis mening.”

Dat zegt Cees Grimbergen, presentator van Rondom 10, het wekelijkse discussieprogramma van de NCRV. „Nederland is een meningenland. Iedereen is geneigd elkaar uit te leggen hoe de dingen verbeterd kunnen worden, zeker in deze verkiezingstijd. In talkshows en in kranten, maar ook op internet is het ventileren van de eigen mening opgerukt. Een behoorlijk debat is echter uitzonderlijk.

„Ik wil helderheid brengen in dit meningentijdperk. In Rondom 10 nemen we steeds de feiten als uitgangspunt. Wij streven ernaar eerst zoveel feiten aan te leveren dat je met een discussie over het onderwerp echt verder komt. Dus niet allerlei feiten en feitjes, rijp en groen, min of meer willekeurig opgedist die de kijker in verwarring achterlaten. Aan de andere kant proberen we te voorkomen dat het uitleg-tv wordt.”

Rondom 10 ging in september 1981 van start en werd achtereenvolgens gepresenteerd door Henk Mochel, Hans Sleeuwenhoek en Violet Falkenburg. Sinds januari 1999 presenteerde Grimbergen een kleine 200 afleveringen van het discussieprogramma. Dit seizoen viert Rondom 10 het 25-jarig jubileum – een opmerkelijk hoge leeftijd voor een dergelijk programma. Onlangs tekende de betrokken gastheer van Rondom 10 voor twee jaar bij. „De wereld verandert niet wezenlijk zonder dit programma”, zegt Grimbergen, „maar vergelijk het nut ervan met dat van een opinieweekblad. Het beschrijft en bespreekt de werkelijkheid. Als het even kan op een politiek incorrecte manier.”

Een consequente lijn bij Rondom 10 vormt de confrontatie van gezagsdragers met burgers. Grimbergen: „Tweeënhalve maand na de moord op Theo van Gogh hadden we premier Balkenende in de uitzending. Hij ging in debat met burgers over de problemen van de integratie, en de omgang tussen allochtonen en autochtonen. Deze problematiek hebben wij de afgelopen acht jaar consequent aan de orde gesteld, misschien wel in vijftig, zestig afleveringen. Uitzendingen met vragen als: hoe houden we de sluimerende spanningen zodanig in toom dat de haat het niet gaat winnen? In die zin zijn we marktleider in het integratiedebat. Bovendien vind ik het de functie van Rondom 10 mensen in dit debat altijd met elkaar in gesprek te houden.”

Maar ook medische of ethische vraagstukken passeerden de revue. „Wij zijn uniek in het stelselmatig aan het woord laten van de gewone burger. En dan niet op de manier van het debatprogramma Lagerhuis: laat maar leeglopen. Onze gasten zijn na grondige research geselecteerd. Ze zijn goed voorbereid, kennen de zaak goed en kunnen goed argumenteren.” Grimbergen constateert dat op de Nederlandse televisie vaak – uit gemakzucht – weldenkende deskundigen worden uitgenodigd om vervolgens „over de hoofden van de betrokkenen heen” een kwestie te behandelen. „Bijvoorbeeld door de tbs-problematiek aan te snijden met een forensisch psychiater en een Kamerlid. Dat zouden wij nooit doen. Bij ons komen ook de tbs’ers, de slachtoffers, de omwonenden van de kliniek en de afgebrande therapeut aan het woord. Zo’n aflevering is dan het resultaat van grondig speurwerk door onze redacteuren.”

Maar toch kan het eindresultaat tegenvallen. „Over de uitzending van afgelopen zaterdag, die hufterig gedrag aan de kaak stelde, waren we als redactie niet tevreden. Tja, het blijft mensenwerk.” Wanneer beschouwt Grimbergen een uitzending als geslaagd? „Als er een ideale balans ontstaat tussen feiten en beleving. En ik heb ontdekt dat een live-uitzending vrijwel altijd beter uitpakt. Toen ik begon was het semi-live, namen we het de avond tevoren op en monteerden we er altijd zo’n tien minuten uit. De 160 afleveringen die ik daarna live heb gedaan, waren eerlijker, directer en spannender. Ik zie dan zowel bij de gasten als bij mijzelf meer scherpte. Daarnaast is het nu eenmaal zo dat de emotie door tv het best wordt overgedragen. Dus probeer je in elke uitzending een verbinding te maken tussen de emotie en de feiten. Echte mensen, met een verhaal waarin je hun ziel hoort spreken, doen het op televisie beter dan de trefzekere deskundige. Die komt bij ons óók aan bod, maar nooit als clichématige toevlucht.”

De redactie van Rondom 10 streeft ernaar steeds onderwerpen aan te snijden die op dat moment leven. Maar Rondom 10 bracht ook een uitzending over ‘intelligent design’ – een christelijke wetenschapsopvatting over de schepping die de Darwintheorie weerspreekt. En onlangs nog een programma over ‘durfkapitalisten’, een onderwerp over een weliswaar interessante economische ontwikkeling maar met, aldus de presentator, in potentie een hoog abstractieniveau. „Toch geen onderwerpen waarvoor je een breed publiek verwacht – zoals je dat evenmin doet bij een thema als de teloorgang van de liefde in de geïndividualiseerde maatschappij. Toen hebben we besproken in hoeverre het toenemend aantal echtscheidingen en éénoudergezinnen gepaard gaan met de afname van de factor onbaatzuchtigheid en onvoorwaardelijke liefde. De kijkcijfers van dergelijke programma’s bleken vaak zelfs boven het gemiddelde van 460 duizend kijkers uit te komen. Voor de zaterdag niet slecht, want we moeten opboksen tegen het grote amusement. Dat vervult ons met trots, al doen we nooit een knieval omwille van de kijkcijfers.”

Rondom 10, iedere zaterdag om 21.10 op Ned. 2