Partij voor de Vrijheid voelt zich niet vrij

Hoe voelt het om als lijsttrekker omringd door bewakers campagne te voeren? Op stap met de bedreigde Geert Wilders en diens kandidaten. „Ik ben een optimist.”

Over alles wat Geert Wilders deze verkiezingscampagne doet, hangt een schaduw. Hij schudt handen, zet handtekeningen, gaat op de foto, maakt een praatje – net als iedere andere lijsttrekker. Maar het legertje lijfwachten rondom de lijsttrekker van de Partij voor de Vrijheid (PVV) is er altijd.

Geert Wilders is deze vrijdag in het noorden. Hij rijdt met een campagnebus door Groningen, Friesland en Drenthe. Vijftien kandidaten en enkele vrijwilligers rijden mee, allemaal in een wit jack.

Voordat Geert Wilders folders kan uitdelen op de Groningse Vismarkt, lopen bewakers van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) rond op de markt. Pas als zij het sein ‘veilig’ hebben gegeven, mag Wilders rondlopen op een van tevoren bepaalde route. Hij stapt af op een kaasboer en geeft hem een foldertje. „Zo jong, ben je d’r weer”, zegt de kaasboer. Vorig jaar, tijdens zijn campagne tegen de Europese Grondwet, voerde Wilders ook campagne in Groningen. Hij liep toen hetzelfde rondje.

Geert Wilders wordt al jaren ernstig bedreigd. Al voor de moord op cineast Theo van Gogh, twee jaar geleden, kreeg hij permanente bewaking van de DKDB, een dienst van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Na de moord is de beveiliging strenger geworden. Wilders voert campagne met, onder meer, een sterk islamkritisch programma: hij wil een immigratiestop van vijf jaar, wil radicale moskeeën sluiten en hoofddoeken in publieke functies verbieden.

Ook andere lijsttrekkers hebben tijdens de campagne personeel van de DKDB om zich heen. Maar zij worden doorgaans alleen ‘begeleid’, niet ‘bewaakt’. Daardoor hebben zij vrijwel alle bewegingsvrijheid die zij willen. Wilders laat zich niet door de bedreigingen afschrikken, zegt hij. Dat hij bewaakt wordt, is volgens hem vervelend, maar noodzakelijk. „Een alternatief is er niet. Moet ik de hele verkiezingscampagne op mijn kamertje gaan zitten?” Wilders kan nog voldoende contact leggen met kiezers, vindt hij.

Lucas Hartong, de nummer vijftien van de PVV, loopt mee in de stoet van Wilders, een stapel folders in de hand. Hartong, met opvallende bril en een kort baardje, is theoloog. Dat heeft zijn visie op Nederland bepaald, zegt hij. „De joodse en christelijke traditie staan voor mij centraal. In die geschiedenis was vrijheid belangrijk, daarom heb ik voor de PVV gekozenn.” Hij heeft „dubbele gevoelens” bij de zware bewaking om hem heen. „Wij zijn de partij die ‘vrijheid’ in de naam heeft staan en er staan overal bewakers. Daar voel ik me niet echt vrij door.”

Het afgelopen weekend deden in Den Haag vrijwilligers van de PVV aangifte van mishandeling. Toen zij posters aan het opplakken waren, werden zij naar eigen zeggen belaagd door tussen de zes en de acht personen. Die zouden de twee medewerkers van Wilders hebben achtervolgd op scooters en hebben geslagen, geschopt en bespuugd. Het ging volgens Wilders om Marokkanen.

Niet alleen wordt Wilders beveiligd, politiek is hij ook een eenling. Tijdens het laatste lijsttrekkersdebat kreeg Wilders het zo aan de stok met D66-lijsttrekker Alexander Pechtold dat Wilders niet meer met hem in debat wil. Pechtold noemde Wilders „extreemrechts” en vond diens uitspraak dat hij een „tsunami van islamisering” verwachtte, walgelijk. Ook Wilders’ naaste concurrent Marco Pastors (EénNL) vindt hem veel te radicaal.

Geert Tomlow, televisiemaker en de nummer twaalf op de lijst, vindt het belangrijk dat kiezers zich niet laten afschrikken door de controverse rondom Wilders. Tomlow heeft een campagnespot gemaakt die optimisme moet uitstralen. „Twee jaar geleden kon Geert Wilders het niet langer aanzien”, zegt de voice over van het filmpje. „Hij startte een politieke partij met lef, moed en durf.” Wilders zegt in de spot: „Ik ben een onverbeterlijke optimist. Ik geloof dat de beste dagen voor Nederland nog voor ons liggen.”

Fleur Agema, de nummer twee op de kandidatenlijst, benadrukt graag dat de PVV een gewone partij is, met standpunten over onderwijs en files. Bovendien, de stemming rondom Geert Wilders is volgens haar „in het land aan het omslaan”. „Er hing een sfeer dat het wat in het geniep moest gebeuren. Je kon er niet voor uitkomen dat je bij de partij van Geert Wilders hoorde. Dat is nu wel aan het veranderen.”