‘Opslag van stamcellen van je kind is zinloos’

Zwangere vrouwen betalen veel voor het opslaan van stamcellen, ook al heeft dat geen zin. Artsen werken daar aan mee. „Soms is het ook een beetje sneu, hebben ze er al voor betaald.”

Commerciële bedrijven maken reclame voor het invriezen en opslaan van navelstrengbloed. Zwangere vrouwen hebben daar veel geld voor over. Mocht hun kind een ongeneeslijke ziekte blijken te hebben, dan zou het met de eigen stamcellen genezen kunnen worden, redeneren zij.

Daar is geen enkel bewijs voor, schrijven deskundigen vandaag in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Zwangere vrouwen worden misleid door die bedrijven, schrijven hoogleraar verloskunde en gynaecologie Didi Braat, hoogleraar ontwikkelingsbiologie Christine Mummery, hematoloog Ton Schattenberg, en oud-minister van Volksgezondheid Els Borst die voorheen ook hoofd van de bloedbank was.

Toch blijkt dat ruim tweederde van de verloskundigen en gynaecologen meewerkten aan het onderzoek om het navelstrengbloed voor de vrouwen af te nemen.

Waarom doen verloskundigen en gynaecologen dat?

Hoogleraar voortplantingsgeneeskunde Didi Braat, van het UMC St. Radboud: „Een zwangere vrouw vraagt enkele weken voor de bevalling of we, als het zover is, bloed uit de navelstreng willen afnemen. Ze heeft dan al vaak contact gehad met een commercieel bedrijf dat de stamcellen uit dat bloed belooft op te slaan. Soms heeft ze al een zakje thuisgestuurd gekregen om het bloed in te vervoeren. Zelf kreeg ik zo’n verzoek een aantal jaren geleden. Je legt dan uit dat het vrij zinloos is. Dat de kans zeer klein is dat het kind er iets aan heeft. Als een vrouw het dan toch wil, wat doe je dan? Soms is het ook een beetje sneu, hebben ze er al voor betaald. En we hebben het zelf ook druk met andere dingen. Dan denk je: laat ik het maar even doen. Het kost weinig tijd.”

U zegt dat vrouwen die hiervoor kiezen, misleid worden. Hoe komt u daarbij?

„In folders suggereren deze bedrijven dat het opslaan van stamcellen the gift of life is voor je kind. Vrouwen betalen er zo’n 500 tot 1.500 euro voor en weten niet dat de kans dat hun kind daadwerkelijk iets met zijn eigen stamcellen kan, varieert van 1 op 1.400 tot 1 op 20.000. Zeer klein dus. Als je dat vertelt, zeggen ze: ‘Het zal maar eens nodig zijn’ of ‘Je weet maar nooit’. Mensen doen alles voor hun kind.”

Misschien denken ze: die kans is over vijf of tien jaar vast groter. Dan weten en kunnen wetenschappers meer.

„Daar zijn geen aanwijzingen voor.”

Zijn er gevallen bekend waarbij iemand succesvol is geholpen met stamcellen afkomstig uit het eigen, door bedrijven opgeslagen, navelstrengbloed?

„Voor zover mij bekend niet nee. Met een succesvolle behandeling had die firma vast wel reclame gemaakt.”

Kan de overheid optreden tegen deze commerciële opslagbanken?

„Eigenlijk zou het goed zijn als er een verbod komt op deze commerciële bloedbanken. De minister nam het standpunt van de Gezondheidsraad over dat opslag voor eigen gebruik moet worden ontmoedigd, maar laat dit verder aan de beroepsgroepen over. De minister zou op zijn minst goede voorlichting moeten geven. Bijvoorbeeld dat als mensen stamcellen uit de navelstreng willen opslaan, ze dat beter kunnen doen bij een publieke navelstrengbloedbank, zoals die in Leiden of Nijmegen. Dat bloed is voor iedereen beschikbaar die voor een transplantatie met stamcellen van een ander in aanmerking komt. Een deskundige komt het bloed afnemen.”

Stamcellen van jezelf worden bij transplantatie niet afgestoten.

„Maar als een verloskundige of gynaecoloog het bloed afneemt, in plaats van een deskundige, is er een kans van een op drie dat de stamcellen besmet raken en dus niet bruikbaar zijn. Bij sommige bloedziekten zit de afwijking al in de stamcellen van het navelstrengbloed. In die gevallen moet je dus zeker niet het eigen navelstrengbloed gebruiken. Voor toepassingen bij andere ziekten ontbreekt vooralsnog wetenschappelijk bewijs. En het bloed van de eigen navelstreng bevat net genoeg stamcellen om een patiënt met een lichaamsgewicht tot 40 kilo te transplanteren.”

De auteurs van het artikel schrijven dat gynaecologen of verloskundigen die aan deze praktijken meewerken, zich schuldig maken aan misleiding en tuchtrechtelijk vervolgd zou kunnen worden.