Opeens moeten de illegale winkels van New Delhi verdwijnen

Mevrouw Rainsinghani had begin deze week slecht nieuws. De poort van haar peuterschool bleef gesloten. Op zijn minst één dag en misschien wel twee of meer. Je zoon of dochter naar school brengen was nu te gevaarlijk in New Delhi, zei mevrouw Rainsinghani streng.

Want New Delhi was de afgelopen dagen het toneel van woedende protesten van winkeliers. Ruim 40.000 detailhandelaars zijn door de stad gesommeerd te verkassen uit hun vestigingsplaatsen. Omdat zij er illegaal zitten. Al jarenlang. Donderdag zou de schoonmaak, het sluiten van de winkels, beginnen, maar het Hooggerechtshof gaf op die dag de getergde winkeliers nog even respijt.

Furieus reageerden de handelaren de afgelopen dagen op het naderende onheil. Stadsbussen gingen in rook op. Blokkades van wegen veroorzaakten urenlange opstoppingen. Boze mannen met zwarte rouwbanden om hun hoofd marcheerden dreigend over de straten. Politieagenten lieten hun bamboestokken zwiepen, militairen stonden klaar om in te grijpen.

Protesten, sit-in-demonstaties, hongerstakingen; je komt ze bijna wekelijks tegen in de Indiase hoofdstad. Delhi is een favoriete protestbestemming. Uit het hele land komen mensen naar Delhi om te betogen. Tegen waterdammen, tegen onderdrukking van dalits (onaanraakbaren), tegen terrorisme, tegen de doodstraf, tegen privatisering van vliegvelden, tegen buitenlandse investeringen in de detailhandel, tegen een nucleaire overeenkomst met de Verenigde Staten, tegen verhoging van de benzineprijs. De Indiër houdt van demonstreren.

Dus wordt er ook geprotesteerd tegen het sluiten van illegale winkels. Inderdaad ja, illegaal. Het zijn buurtwinkels, vaak gevestigd in een woonhuis. Zonder vergunning natuurlijk. Nooit is dat een probleem geweest. Wie een winkel wilde openen, deed dat gewoon. Kwam er een controleur van de gemeente langs, dan kon er altijd wel wat geregeld worden. Deed je alles echter volgens de officiële weg, dan kon je wel eens verdwalen in een bureaucratisch labyrint, een weinig populaire en tijdrovende optie.

Tijdens de demonstraties van de afgelopen weken waren er overigens ook eigenaren van privé-scholen, verpleegtehuizen en gezondheidsklinieken te vinden onder de betogers. Niet omdat ze niets beters te doen hadden. Het was meer een kwestie van anticiperen. Ook hun bedrijfjes zijn vaak illegaal in panden gevestigd.

De kop van jut in deze affaire is Sheila Dikshit. Zij is lid van de Congrespartij en eerste minister van Union Territory Delhi (de hoofdstad heeft een aparte status met eigen regering en parlement). Op straat staken de afgelopen dagen boze handelaren afbeeldingen van Dikshit, een kleine vrouw met grijszwart haar, in lichterlaaie.

Oppositiepartij BJP, de nationalistische hindoepartij, zag meteen een politiek buitenkansje. Woensdag probeerden BJP’ers een motie van wantrouwen door het parlement van Delhi te jagen, een poging om Dikshit en haar regering naar huis te sturen. Ze vonden te weinig bijval in het parlement.

Dikshit heeft zich de afgelopen jaren weinig populair gemaakt bij de Delhiites, zoals de inwoners van de hoofdstad genoemd worden. Eind vorig jaar is er begonnen met de sloop van illegale gebouwen en constructies in commerciële en residentiële wijken, van balkons tot complete winkelcentra. Deze actie leidde tot groot verzet van de middenklasse van de hoofdstad, het grootste slachtoffer. Sindsdien heeft de bewindsvrouw zich angstvallig stil gehouden. Toen de kritiek een tijdje geleden aanzwol, heeft ze zonder succes geprobeerd de verantwoordelijkheid af te schuiven op de centrale regering.

Donderdag moest Dikshit zich toch in het openbaar verantwoorden over de gang van zaken. Alles blijkt eigenlijk de schuld te zijn van het grote Masterplan Delhi 2021. Dat raamwerk voor geordend landgebruik van de uitpuilende megastad moet onder andere fouten en illegale expansie uit het verleden corrigeren. Zo zijn commerciële activiteiten in woonwijken bijna niet meer toegestaan.

De vraag is of die regels nu al in de praktijk moeten worden gebracht. Dikshit zei ter verdediging dat haar beleid voortkwam uit beslissingen die eerder waren genomen door de vorige landelijke regering, de Nationale Democratische Alliantie, onder leiding van de BJP. Die had volgens haar via het Hooggerechtshof de schoonmaakactie in gang gezet.

Hoe de vork nu precies in de steel zit blijft onduidelijk. Niemand durft op dit moment zijn vingers te branden aan het probleem. Vaststaat dat als de overheid van Delhi vandaag of morgen het sluiten van zo veel winkels alsnog doorzet, mevrouw Rainsinghani opnieuw de poort van haar peuterschool gesloten zal houden.