Kees Boeke

Het inspirerende artikel van Martine Zuidweg over de tachtig jaar oude Werkplaats Kindergemeenschap van Kees Boeke (W&O, 23 september) vraagt om een aanvulling. In het kader staat dat er nog steeds maar één Kees Boekeschool staat (tegen bijvoorbeeld 160 Montessori-basisscholen). Dat komt omdat Boeke in tegenstelling tot andere reformpedagogen geen eigen onderwijsmodel heeft ontwikkeld. In het basisonderwijs is de Werkplaats in Bilthoven inderdaad een witte raaf, maar in het voortgezet onderwijs zijn al voor de Tweede Wereldoorlog zogenaamde ivo-scholen opgericht (ivo = op het individu gericht voortgezet onderwijs), die uitgingen van de onderwijsprincipes van Boeke. Kinderen en docenten zijn gelijkwaardig, ze heten werkers en medewerkers. Elk kind werkt `naar eigen aard en tempo` en gaat daarom individueel door de leerstof. Onderwijs is niet alleen intellectueel, maar vormt de hele mens (hoofd, hand en hart), zodat er veel tijd voor handenarbeid, kunst en beweging wordt ingeruimd.

Omdat Boeke zijn principes inderdaad niet in een model had gelegd, was het onderwijs op die ivo-scholen (maximaal dertig) heel divers. De zwakke identiteit van het op Boeke gebaseerde ivo-onderwijs heeft er met de fusiegolf in het voortgezet onderwijs toe geleid dat er nauwelijks nog ivo-scholen zijn. Zo is de school in Oosterbeek tien jaar geleden overgestapt op het met Boeke verwante Montessori-systeem.