HET ONDERZOEK

Het onderzoek ‘21minuten.nl’ moet een zo goed mogelijk beeld geven van de opvattingen van de bevolking over sociaal-economische kwesties in Nederland. Iedereen kon eraan meedoen door het vragenformulier in te vullen op internet. Dat kostte gemiddeld 21 minuten, vandaar de naam.

In de afgelopen zes weken hebben 170.000 mensen het formulier helemaal ingevuld. Deze schaalgrootte maakt het onderzoek uniek in Nederland. Ter vergelijking: het Sociaal en Cultureel Planbureau ondervroeg voor het tweejaarlijkse Sociaal en Cultureel Rapport 2004 2.400 mensen.

Het grote aantal deelnemers maakt het mogelijk statistisch verantwoorde uitspraken te doen over relatief kleine groepen in de samenleving, zoals huisvrouwen met jonge kinderen, ambtenaren met een universitaire opleiding, of huiseigenaren met een hypotheek van meer dan vier ton. Dit kan echter alleen indien de resultaten voldoende representatief zijn, en dat is op voorhand zeker niet het geval met een internetenquête waarbij men eigener beweging naar de desbetreffende website moet gaan. Zo zijn mensen die bovengemiddeld geïnteresseerd zijn in politiek en economie meer geneigd om deel te nemen dan mensen die zich daar zelden druk over maken.

Om de antwoorden van de 170.000 deelnemers wel representatief te máken voor de hele bevolking zijn er verschillende gewichten aan toegekend. Zo hebben aanzienlijk meer mannen (60,5 procent) dan vrouwen (39,5 procent) de enquête ingevuld, terwijl de Nederlandse bevolking iets meer vrouwen dan mannen telt. Antwoorden van vrouwen tellen daarom zwaarder mee, zodat het extra gewicht de ondervertegenwoordiging compenseert. Dit is ook gebeurd voor andere demografische factoren als leeftijd, inkomen, verdeling in grote steden, gezinssituatie, opleidingsniveau en regioverdeling. Ook is gecorrigeerd voor stemgedrag bij de laatste verkiezingen voor de Tweede Kamer en enkele mentaliteitsfactoren. De correcties zijn uitgevoerd aan de hand van CBS-cijfers en van een tegelijk met 21minuten uitgevoerd panelonderzoek onder 5.300 mensen. Na alle correcties zijn de uitkomsten representatief voor de bevolking van zestien tot zeventig jaar.

Het 21minuten-onderzoek is ook bijzonder door de manier van vragen stellen. De deelnemers kregen concrete dilemma’s voorgelegd. Zo werden ze geconfronteerd met de oplopende kosten van de AOW als gevolg van de vergrijzing. Vervolgens moesten ze kiezen uit concrete oplossingen: elke maand een bepaald bedrag extra premie betalen, een bepaald aantal uren per week extra werken, of een bepaald aantal jaren langer doorwerken. Bedragen, uren en jaren hingen af van hun leeftijd en inkomen. Op deze manier is op diverse beleidsterreinen naar voorkeuren voor oplossingen gezocht.

Dit is de tweede keer dat het onderzoek is gehouden. De eerste keer is anderhalf jaar gelden, op initiatief van McKinsey. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met NRC Handelsblad, AD, Planet Internet en FHV BBDO. De analyse van de gegevens is uitgevoerd door McKinsey, dat ook eigenaar is van de gegevens.

Een deel van de vragen van anderhalf jaar geleden is nu herhaald. De grote kloof die toen werd gesignaleerd tussen de samenleving zoals mensen die ervaren en de samenleving zoals ze die zouden wensen, is in het onderzoek van dit jaar bevestigd. De kloof is zelfs iets groter geworden. En hoewel het vertrouwen in regering en overheid iets is toegenomen, is dit nog altijd erg laag vergeleken met eind jaren negentig.

Dick van Eijk

Het eindrapport van het onderzoek is te downloaden van www.21minuten.nl In de krant van 9 november worden nadere onderzoeksresultaten bekendgemaakt