De lijdensweg van Cuba houdt aan

Het handelsembargo tegen Cuba zou het land al 86 miljard dollar hebben gekost. En de Amerikanen voeren de druk op. Maar draagt het land zelf niet ook bij aan de problemen?

Cubanen noemen het zelf el genocida bloqueo, de genocidale blokkade. Het handelsembargo tegen hun land, dat door de Amerikaanse president John Kennedy in 1961 werd ingesteld, heeft dramatische gevolgen gehad. De economische schade is opgelopen tot 86 miljard dollar (67,3 euro). Zeggen ze in Cuba. En die schade zal voorlopig blijven stijgen.

Want volgende week zal de wereldgemeenschap het handelsembargo tegen Cuba voor de zoveelste keer veroordelen. Dat gebeurt woensdag bij een vergadering van de Verenigde Naties in New York.

Het is een soort vast ritueel geworden, zegt Oscar de los Reyes Ramos, de Cubaanse ambassadeur in Den Haag. Zo stemmen de landen van de Europese Unie eendrachtig voor een resolutie die het embargo veroordeelt, waarna de fungerend EU-voorzitter – ditmaal Finland – opstaat en een donderspeech houdt over de schending van mensenrechten op het communistische eiland.

„De Amerikanen hebben met het embargo maar één doel: regimeverandering in ons land. Er is geen enkel commercieel doel mee gemoeid”, zegt De los Reyes Ramos op de ambassade. Hij noemt het embargo zelf „een duidelijke schending van elke standaard voor mensenrechten”. Op zijn kamer hangt aan de ene wand een afbeelding van de revolutionaire held Ché Guevara, aan de andere eentje van de 19de-eeuwse schrijver/dichter en vrijheidsstrijder José Martí.

Maar hoeveel bedraagt de schade van het embargo nou werkelijk? Het getal dat de Cubanen zelf aanhouden, 86 miljard dollar, is niet uit onafhankelijke bron te verifiëren. Zijn bepaalde effecten wel aan het embargo te wijten? Sommige deskundigen stellen dat de grootste schade de extra transportkosten zijn voor Cuba, omdat het zijn importen niet uit de nabijgelegen VS kan halen. Omdat veel andere landen gewoon handel drijven met Cuba, kan het land wel aan de meeste producten komen. Verkapte economische steun van Venezuela (goedkope olie) en China vertekent het beeld verder.

Het Amerikaanse embargo van de VS treft overigens niet alleen Cuba. Schepen die er lossen of laden – ongeacht hun registratie – mogen de eerstvolgende zes maanden niet in een Amerikaanse haven komen. Buitenlandse bedrijven die zaken doen met Cuba lopen het risico door de Amerikanen op een zwarte lijst te worden geplaatst, die het ministerie van Financiën bijhoudt. Plaatsing op die lijst betekent praktisch dat zaken doen in de VS onmogelijk is. Een Amerikaan die met Cuba handel drijft, riskeert een boete van maximaal 1 miljoen dollar voor bedrijven en van een kwart miljoen voor individuen. En tien jaar gevangenisstraf.

Op de zwarte lijst staan de bedrijven Curef en Niref van de Rotterdamse zakenman Willem van ’t Wout, die onder meer Cubaans nikkel verhandelt. Van ’t Wout zelf, noch familieleden, staan op de lijst. Toch reist Van ’t Wout uit voorzorg al jaren niet meer naar de VS, zo vertelde hij tijdens een bijeenkomt op de ambassade.

In juli dit jaar kwam op de lijst ook de Netherlands Caribbean Bank (NCB). Dit is een 50-procentsdochter van ING en van twee lokale banken, die al twaalf jaar is gevestigd in Havana. Een woordvoerder van ING zegt dat de bank „een breed onderzoek” uitvoert naar deze zaak. Door plaatsing op de lijst mogen Amerikaanse klanten niet langer zaken doen met de NCB.

Uit een rapport dat de Cubaanse ambassade ter beschikking stelt blijkt verder dat een ander Nederlands bedrijf zich vorig jaar terugtrok uit een project voor elektronisch betalen in Cuba, omdat naar eigen zeggen „de wetten van de blokkade het onmogelijk maakten om deze diensten in Cuba aan te bieden”. Volgens een Cubaanse bron op internet gaat het om Van Meer & Co, een in Rotterdam gevestigd, maar in Hongkong geregisteerd bedrijf, dat zich volgens zijn website bezighoudt met fondsbeheer. Voor commentaar was gisteren niemand bereikbaar.

Cuba-watcher Kees van Kortenhof stelt dat het Amerikaanse handelsembargo maar één van de redenen is waarom buitenlandse bedrijven terughoudend zijn bij het zakendoen met Cuba. „Het land heeft altijd geldgebrek en is daarom niet geliefd bij bedrijven.”

Ambassadeur De los Reyes Ramos waarschuwt dat de Amerikanen de druk verder zullen opvoeren. Een recent opgerichte Task Force moet erop toezien dat de bepalingen van het embargo beter worden toegepast. „De laatste twee jaar van de regering-Bush zullen de ergste worden.”

De zwarte lijst van het Amerikaanse ministerie van Financiën staat op http://www.treas.gov/offices/enforcement/ofac/sdn/index.shtml