De Keersmaeker toont genie in avondje repertoire

Dans: Rosas met Bartók/ Beethoven/Schönberg Repertory Evening. Vanavond in de Rotterdamse Schouwburg. Inl: 010-4118110 of www.rotterdamseschouwburg.nl

Het repertoire verdwijnt, zegt Anne Teresa De Keersmaeker, van het Belgische dansgezelschap Rosas, Er wordt in zo’n hoog tempo nieuw werk geproduceerd dat er geen canon lijkt over te blijven. Om haar eigen geschiedenis te schrijven koos De Keersmaeker (1960) voor Repertory Evening gedeeltes uit drie oude choreografieën: Quator Nº 4 op het vierde strijkkwartet van Béla Bartók, Die Grosse Fuge van Beethoven en Verklärte Nacht van Arnold Schönberg. Het zijn klassieke muziekballetten, maar als iemand muziek inzichtelijk maakt, is het De Keersmaeker wel. Zeker met de live begeleiding van The Duke Quartet.

Quator Nº 4 maakte de choreografe maakte deze dans in 1986 als onderdeel van haar eerste voorstelling op modern-klassieke muziek: Bartók/Aantekeningen. Het ballet was toen revolutionair en nu nog steeds prachtig: vier danseressen swingen met hun rokken als derwisjen rond, laten uitgebreid hun grote witte onderbroeken zien, knipogen naar de zaal, huppelen als schalkse kinderen rond, maar vormen ook de anonieme unisono-lijven in een abstracte choreografie. Steeds weer wisselen anekdote en pure vorm elkaar af, gaan structuur en emotie hand in hand.

De Keersmaeker doet soms alsof componist Béla Bartók een vrolijke ritmische dijenkletser heeft geschreven. maar ze geeft ook een serieus antwoord op zijn muziek, met gelaagde en verspringende danspatronen. De ongelooflijk mooie danseressen Cynthia Loemij, Tale Dolven, Taka Shamoto en Elizaveta Penkóva staan ook stil en maken met telkens één trage lange uitademing fysieke muziek. De zaal siddert op zo’n moment van stilte. De Keersmaeker laat op ongekende wijze het beroep van choreograaf samenvallen met die van componist. Quator Nº 4 is als zelfstandige choreografie dan ook een van de mooiste werken ooit gemaakt. Het blijkt bij weerzien volkomen tijdloos. Oh wat is dit nog steeds mooi en ontroerend.

In de twee andere ‘deelchoreografieën’, Die Grosse Fuge (1992) en Verklärte Nacht (1995) tekent De Keersmaekers genie zich wat minder scherp af. Die Grosse Fuge heeft ook de minimaal verspringende patronen, maar in zijn massaliteit (acht dansers) is het net wat minder subtiel en persoonlijk. Verklärte Nacht is De Kersmaekers zoektocht naar een verhalend ballet. Componist Arnold Schönberg baseerde zich op een gedicht waarin een vrouw aan haar geliefde opbiecht zwanger te zijn van een ander. Wie het kent vindt het mogelijk te romantisch en menselijk. Anderen zal het niet opvallen.